یعنی چه
شملة در اصل به معنای جامه یا روانداز کوتاهی است (معمولاً از جنس پشم یا مو) که انسان آن را به دور خود میپیچد. همچنین به ریشه، طره یا گوشهٔ عمامه و دستار که بر روی سینه یا بین دو کتف آویزان میکنند نیز شمله گفته میشود. در معنایی دیگر، به مقدار اندکی از هر چیز مانند خرما نیز اطلاق شده است.
تلفظ
این واژه در زبان عربی به صورت «شَمْلَة» (با فتح شین و سکون میم) تلفظ میشود و در زبان فارسی معمولاً تاء تأنیث آن به های بیان حرکت تبدیل شده و به صورت «شمله» نوشته و خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ واژهٔ «شملة» یا «شمله» یک کلمهٔ ۴ حرفی است که به عنوان طرهٔ دستار، شال یا پوشش پشمین شناخته میشود.
به انگلیسی
برای برگردان این واژه به زبان انگلیسی، با توجه به نوع کاربرد آن از کلماتی که به انواع پوشش، ردا یا شال اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
از آنجا که خود واژه اصالتاً عربی است، در این زبان به عنوان نوعی جامهٔ کوتاه یا پارچهای که بدن را در بر میگیرد (الکساء یا الرداء القصیر) معنا میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل شال، چادر، ردا، روانداز، دستار و گوشهٔ عمامه هستند که بسته به متن به کار میروند.
در قرآن
خود واژهٔ «شَمْلَة» به این صورت در قرآن نیامده است؛ اما ریشهٔ آن (ش م ل) دو بار در آیات ۱۴۳ و ۱۴۴ سوره انعام به صورت فعل «اشْتَمَلَتْ» (به معنی در بر گرفت و شامل شد) به کار رفته است. همچنین واژههای همریشه دیگری مانند «شِمال» (چپ) و «شمائل» نیز در قرآن وجود دارند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و تصوف، «شملهٔ درویشی» نمادی از سادگی، قناعت، زهد و زندگی بیتکلف است. همچنین در سنت اسلامی، آویزان کردن شملهٔ دستار (گوشهٔ عمامه) نمادی از آراستگی، وقار و اصالت مذهبی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل شملة
واژهٔ «شملة» یا «شمله» ریشه در زبان عربی دارد و از مصدر «شمل» به معنای فراگرفتن و دربرگرفتن مشتق شده است. این کلمه در طول تاریخ کاربردهای متنوعی داشته که مهمترین آنها اشاره به نوعی جامه و روانداز پشمین و زبر، و همچنین طره یا گوشهٔ آویزان عمامه است. در زبان فارسی و اردو، این واژه بیشتر در معنای دوم یعنی جزئی از دستار و شال تزئینی رواج یافته است.
اگرچه خود این اسم به طور مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده، اما شکل فعلی ریشهٔ آن برای توصیف مفهومِ احاطه و دربرگیری استفاده شده است. فرهنگ عرفانی و ادبی ما نیز از این واژه بیبهره نبوده و شمله را به عنوان نمادی از پارسایی و درویشی در خود جای داده است.