یعنی چه
ترکیبی از دو مفهوم نزدیک است؛ غرور که در اصل به معنی فریفته شدن به مال یا مقام و دچار خودپسندی شدن است، و نخوت که به معنی تکبر، خودبینی و فیس و افاده همراه با تحقیر دیگران است. در مجموع این عبارت برای توصیف شدیدترین حالات خودبزرگبینی مفرط به کار میرود.
تلفظ
واژه غرور با ضمه غین (غُ) و واژه نخوت با فتح نون، سکون خاء و فتح واو (نَخْوَت) تلفظ میشود. هر دو کلمه ریشه عربی دارند که وارد زبان فارسی شدهاند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ دقیق برای این عبارت کلمه ۹ حرفی «غرور و نخوت» (بدون احتساب فاصلهها) است. همچنین واژههای مترادفی چون تکبر، تبختر و خودپسندی نیز به عنوان پاسخ کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم منفی غرور و رفتار متکبرانه همراه با تحقیر، بیشتر از واژههای Arrogance و Haughtiness استفاده میشود.
به عربی
در متون عربی برای بیان ترکیب غرور و نخوت، از همنشینی کلماتی مانند کبر، تکبر، غطرسه و عجرفه استفاده میشود که معنای خودبزرگبینی و رفتار خشن متکبرانه را میدهند.
به فارسی
معادلهای واژگانی و رایج این ترکیب در زبان فارسی شامل خودبینی، خودپسندی، فخرفروشی، باد و بروت، افاده و برترمنشی توهمآمیز است.
در قرآن
عین این ترکیب در قرآن نیست؛ اما مفهوم آن در آیه ۱۸ سوره لقمان به روشنی نهی شده است، جایی که انسانها از راه رفتن با ناز و غرور (مَرَحاً) منع شدهاند و اشاره شده که خدا هیچ خودپسند فخرفروشی (مُختالٍ فَخور) را دوست ندارد. همچنین کلمه غرور در قرآن به معنای فریب و فریبنده (دنیا یا شیطان) به کار رفته است.
نماد چیست
در طبیعت و فرهنگ عامه، طاووس به خاطر جلوهگری پرها و پلنگ یا اسب سرکش به خاطر گردنفرازی نماد غرور هستند. در اساطیر جهانی نیز شخصیت ایکاروس (که به خاطر غرور زیاد به خورشید نزدیک شد و بالهایش سوخت) و لوسیفر نماد سقوط ناشی از تکبر به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل غرور و نخوت
عبارت «غرور و نخوت» یک ترکیب واژگانی تداومیافته در زبان فارسی است که برای توصیف شدیدترین حالات خودبزرگبینی، عُجب و رفتار متکبرانه همراه با تحقیر دیگران به کار میرود. هر دو واژه ریشه عربی دارند؛ غرور در لغت به معنی فریب خوردن (فریفته شدن به مال و مقام) و نخوت به معنی تکبر و افاده است که ترکیب آنها رذیلهای اخلاقی بر پایه توهم برتری را نشان میدهد.
این حالت رفتاری در تمام مکاتب اخلاقی، ادبیات عرفانی و ادیان الهی به ویژه قرآن کریم به شدت نکوهش شده است. در متون دینی رفتارهایی مانند فخرفروشی و تبختر مایه سقوط انسان دانسته شدهاند و در نقطه مقابل آن، فضیلت تواضع، خاکساری و فروتنی به عنوان نماد کمال انسانی قرار دارد.