یعنی چه
تذکره میخانه یک اصطلاح لغوی عام نیست، بلکه عنوان کتابی ارزشمند و تاریخی به قلم ملا عبدالنبی فخرالزمانی قزوینی در قرن یازدهم هجری است. این اثر یک دانشنامه و یادنامه ادبی است که به طور اختصاصی به بیان شرححال، زندگینامه و اشعار شاعران ساقینامهسرا و رندانی که در فضای ادبیات خرابات و میخانه شعر سرودهاند، میپردازد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب مضاف و مضافالیه به صورت واجبست ادبی «تَذْکِـرِهیِ مَیْخٰانِه» (Tazkire-ye Maykhāne) است که از دو بخش عربی و فارسی تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به پرسشهایی نظیر «تذکره معروف عبدالنبی قزوینی» یا «کتابی در شرح حال شاعران ساقینامهسرا» عبارت ۱۱ حرفی «تذکره میخانه» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این اثر از نگارش رومن و آوانویسی نام خاص آن استفاده میشود و در متون دانشگاهی به عنوان تذکره یا جنگ شاعران خرابات ترجمه میگردد.
به عربی
در زبان عربی به دلیل نام خاص بودن اثر، عیناً لفظ «تذكرة ميخانه» به کار میرود؛ هرچند در ترجمههای تحتاللفظی و معنایی از عباراتی چون تذكرة الحانة یا سيرة شعراء الساقينامه استفاده شده است.
به فارسی
معادل صریح و برگردان مفهومی این عبارت در زبان فارسی مدرن، «شرححالنویسی شاعران خرابات» یا «یادنامه سرآیندگان ساقینامه» است که ماهیت ساختاری این کتاب کلاسیک را نشان میدهد.
جمعبندی و توضیح کامل تذکره میخانه
عبارت «تذکره میخانه» یک اصطلاح لغوی مستقل در زبان فارسی نیست، بلکه عنوان یکی از مهمترین و فرعیترین کتب تذکره در تاریخ ادبیات فارسی، نگاشته ملا عبدالنبی فخرالزمانی قزوینی در قرن یازدهم هجری (حدود ۱۰۲۸ قمری) است. واژه تذکره ریشهای عربی به معنای یادآوری و کتابچه شرححال دارد و میخانه واژهای فارسی است که در اصطلاح عرفانی و ادبی نماد تجلیگاه عشق الهی، رهایی از زهد ظاهری و عالم رندی است.
این اثر گرانبها به طور ویژه به جمعآوری زندگینامه و نمونه اشعار شاعرانی میپردازد که در قالب ادبی «ساقینامه» طبعآزمایی کردهاند. از این رو، ترکیب فوق در تقابل با زهدنامهها و وعظنامههای رسمی دوران خود، جریانی قلندرانه و اصیل را در شبهقاره و ایران نمایندگی و ثبت کرده است.