یعنی چه
«بیدار گردیدن» در معنای حقیقی به حالت برخاستن از خواب و به دست آوردن هوشیاری پس از استراحت اشاره دارد. در مفهوم مجازی و عرفانی، این عبارت به معنای متنبه شدن، از غفلت و جهل بیرون آمدن و به آگاهی و معرفت رسیدن است.
تلفظ
تلفظ این عبارت فعلی به صورت [bīdār gardīdan] است که از دو واژه «بیدار» (هوشیار) و فعل کمکی «گردیدن» (شدن) تشکیل شده است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، برای راهنمای «از خواب برخاستن» یا «هوشیار شدن»، واژه «بیدار گردیدن» با ۱۱ حرف به عنوان یک پاسخ دقیق و اصیل شناخته میشود.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم حقیقی این واژه در زبان انگلیسی از افعال To wake up و To awaken استفاده میشود و در کاربردهای ذهنی و مجازی، اصطلاح To become aware یا To sober up به کار میرود.
نماد چیست
در ادبیات، عرفان و فرهنگ اسلامی، بیدار گردیدن نماد پیروزی نور بر ظلمت و خروج از زنجیر غفلت دنیاست. همچنین با توجه به آیات قرآن کریم (مانند داستان اصحاب کهف)، بیداری پس از خوابی طولانی، نمادی عینی از رستاخیز، معاد و زنده شدن مردگان در روز قیامت به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بیدار گردیدن
عبارت فعلی «بیدار گردیدن» از ترکیب دو جزء کهن زبان فارسی ساخته شده است؛ واژه «بیدار» در فارسی میانه به صورت bēdār و از ریشه اوستایی baodah به معنی هوش و شعور گرفته شده که به همراه پسوند دارندگی، معنای «دارنده آگاهی» را میدهد. جزء دوم یعنی «گردیدن» از ریشه اوستایی vart به معنی چرخیدن است که در زبان فارسی امروز به عنوان فعل ربطی و کمکی در معنای «شدن» کاربرد دارد.
این واژه کاربرد گستردهای در متون کلاسیک، ادبی و دینی دارد. در حوزه مفاهیم قرآنی، اگرچه عین لفظ «بیدار گردیدن» به صورت مستقیم نیامده، اما مفهوم حقیقی آن در قالب واژه «بَعَثَ» (برانگیختن و بیدار کردن) در داستان اصحاب کهف تجلی یافته است؛ جایی که بیداری پس از خوابی چندصد ساله، نمادی ملموس برای درک معاد و حیات پس از مرگ قرار میگیرد.
در اشعار و متون عرفانی فارسی نیز این اصطلاح همواره دلالت بر «انتباه» و کشف حقیقت دارد. بیدار گردیدن دل، عبور از مرتبه ظاهر به باطن و رهایی از خوابِ سنگینِ هوای نفس است که صوفیان و عارفان آن را اولین قدم در سلوک معنوی و رسیدن به اشراق دانسته و تحسین کردهاند.