یعنی چه
خلافت در لغت به معنای جانشینی، نیابت و قائممقامی است. در اصطلاح تاریخی و سیاسی، به نظام حکومتی مسلمانان پس از درگذشت پیامبر اسلام (ص) اطلاق میشود که در آن شخص خلیفه به عنوان جانشین پیامبر، رهبری دینی و سیاسی جامعه را بر عهده میگیرد.
تلفظ
این واژه به صورت خِلافَت (Kelāfat) تلفظ میشود و ریشه آن عربی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه خلافت معمولاً با راهنماهای «جانشینی»، «نیابت» یا «حکومت اسلامی» به کار میرود و دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
رایجترین معادل انگلیسی برای این واژه Caliphate است که هم به مقام خلیفه و هم به قلمرو تحت فرمان او اشاره دارد.
در قرآن
خود واژه «خلافت» در قرآن نیامده است، اما مشتقات آن مانند «خلیفه» (مانند آیه ۳۰ سوره بقره برای حضرت آدم) و «خلفاء» و «خلائف» بارها به کار رفتهاند. در قرآن، این مفهوم بیشتر به معنای جانشینی اقوام از یکدیگر یا جانشینی و نمایندگی الهی در زمین است و به ساختار سیاسیِ بعدی اشاره ندارد.
نماد چیست
در فرهنگ و تاریخ اسلامی، خلافت نماد رهبری دینی-سیاسی و وحدت امت به شمار میرفت. این مفهوم در قالب مادی با نشانههای حکومتی خلفا مانند «بُردة النبی» (عبای پیامبر)، «قضیب» (چوبدستی خلیفه) و انگشتر یا مهر خلافت نمادپردازی میشد.
جمعبندی و توضیح کامل خلافت
واژه خلافت از ریشه عربی «خلف» به معنای پشت سر کسی آمدن و جایگزین شدن است. این واژه در سیر تطور خود از یک مفهوم لغوی به یک ساختار کلان سیاسی و مذهبی در تاریخ اسلام تبدیل شد که سلسلههای متعددی مانند راشدین، امویان، عباسیان و عثمانیان تحت این عنوان بر جهان اسلام حکومت کردند.
اگرچه مشتقات این کلمه در قرآن کریم بیشتر جنبه تکوینی، اخلاقی و خلافت عامه انسان در زمین را دارند، اما در جامعه پس از پیامبر (ص)، جنبه حکومتی و اداره امور عمومی جامعه را به خود گرفت و به عنوان یکی از مهمترین مفاهیم تاریخ سیاسی اسلام ثبت شد.