یعنی چه
ماده درخت گنه گنه (Cinchona) به سردهای از درختان تیرهٔ روناسیان اطلاق میشود که بومی مناطق گرمسیری آمریکای جنوبی هستند. پوست این درخت به دلیل دارا بودن آلکالوئیدهای خاص، به شدت تلخ است و به عنوان منبع اصلی استخراج داروی کینین (ماده موثر برای درمان تب و بیماری مالاریا) شناخته میشود. در فرهنگ عامه گاهی مجازاً به افراد بسیار تلخخو یا بدقلق نیز اطلاق شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «مادِّه دِرَختِ گَنِه گَنِه» است. واژهٔ گنه گنه با فتح گاف و نون در هر دو جزء تلفظ میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ عبارت «ماده درخت گنه گنه» دقیقاً ۱۴ حرف دارد. بسته به طراح جدول، معادلهای دیگری چون کینین (ماده استخراجی)، کینکینا یا سینچونا نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به خود درخت از واژهٔ Cinchona و برای اشاره به ماده دارویی تلخ حاصل از پوست آن از واژهٔ Quinine استفاده میشود.
به فارسی
در متون طب سنتی و ترجمههای کهن فارسی، این گیاه و مادهٔ آن با نامهایی چون «کینکینا»، «پوست کینا» و «درخت تب» نیز خوانده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل ماده درخت گنه گنه
ماده درخت گنه گنه که در اصطلاح علمی سینچونا (Cinchona) نامیده میشود، یکی از مهمترین کشفیات گیاهپزشکی در تاریخ جهان است. این درخت بومی کشورهای آمریکای جنوبی مانند پرو، اکوادور و ونزوئلا است و برای نخستین بار بومیان منطقه به خواص درمانی و تببر آن پی بردند. نام گنه گنه در واقع شکل تغییریافتهای از واژه بومی «کینا-کینا» به معنی پوستِ پوستها است که از طریق زبانهای اروپایی وارد زبان فارسی شده است.
اهمیت تاریخی این درخت به دلیل وجود آلکالوئید کینین در پوست آن است که قرنها تنها درمان قطعی و نجاتبخش بیماری مرگبار مالاریا به شمار میرفت. طعم این ماده به شدت تلخ است و به همین دلیل در ادبیات و فرهنگ عامه، واژه گنه گنه به نمادی برای پدیدهها یا رفتارهای بسیار تلخ و ناگوار تبدیل شده است.
این گیاه جایگاه بسیار والایی در نمادشناسی ملی کشور پرو دارد، به طوری که تصویر درخت گنه گنه به عنوان نمادی از ثروت گیاهی و دارویی غنی این کشور، روی نشان ملی و پرچم رسمی پرو نقش بسته است. در منابع اسلامی و قرآن کریم نامی از این گیاه نیامده، چرا که این درخت پس از کشف قاره آمریکا به دنیای قدیم معرفی شد.