یعنی چه
فلانژ (که شکل رایج و درستتر فنی آن فلنج است) به قطعهای دایرهای یا حلقهایشکل در مهندسی مکانیک و تاسیسات گفته میشود که دارای سوراخهایی برای عبور پیچ و مهره است. این قطعه به انتهای لولهها، شیرآلات یا سایر تجهیزات متصل میشود تا امکان اتصال محکم، آببندیشده و در عین حال قابل جداسازی را میان آنها فراهم کند. لازم به ذکر است که این کلمه گاهی به دلیل شباهت ظاهری و تلفظی، به اشتباه به جای واژه سیاسی «فالانژ» به کار میرود که کاملاً با یکدیگر متفاوت هستند.
تلفظ
این واژه در زبان عمومی به صورت فَلانژ (Falanž) تلفظ میشود، اما در اصطلاحات مهندسی و صنعتی کشور، تلفظ فِلِنج (Felenj) رایجتر و استانداردتر است.
به انگلیسی
ریشه این واژه از انگلیسی (Flange) گرفته شده که خود احتمالاً از فرانسوی قدیم مشتق شده است.
به فارسی
در متون فنی و برگردانهای فارسی، برای این قطعه از معادلهایی نظیر لبه اتصال، حلقه اتصال، طوقه و بست لبهای استفاده میشود.
در قرآن
واژه فلانژ یک اصطلاح کاملاً مدرن و صنعتی غربی است و کاربرد یا ریشهای در زبان عربی کلاسیک و متون قرآنی ندارد.
نماد چیست
فلانژ نماد فیزیکی اتصال کاربردی و در عین حال انعطافپذیر (با قابلیت باز و بسته شدن) است. در نقشههای مهندسی و صنعتی نیز معمولاً با علامت اختصاری FLG نشان داده میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
از آنجا که فلانژ اصالتاً یک وامواژه از کلمه انگلیسی Flange است، مفهوم اصلی آن به لبههای برجسته یا حلقههای تقویتی روی قطعات، چرخها یا لولهها اشاره دارد. کاربرد اصلی آن در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و تاسیسات ساختمان برای متصل کردن خطوط لوله به یکدیگر بدون نیاز به جوشکاری مستقیم و دائمی است.
جمعبندی و توضیح کامل فلانژ
واژه فلانژ که در فضای مهندسی و صنعت ایران بیشتر با نام «فلنج» شناخته میشود، به قطعات دیسکیشکل و سوراخداری اطلاق میگردد که برای اتصال ایمن و قابل بازشدن لولهها، پمپها و شیرآلات به کار میروند. این قطعات به دلیل بهرهگیری از پیچ و مهره، مزیت بزرگی نسبت به اتصالات جوشی دارند، زیرا در صورت نیاز به تعمیرات یا تعویض خطوط، به راحتی باز میشوند.
نکته مهم در بررسی این کلمه، تفکیک آن از واژه شباهتدار «فالانژ» است. فلانژ یک ابزار کاملاً صنعتی و مکانیکی است، در حالی که فالانژ (Phalanx) به یک آرایش نظامی در یونان باستان و یا یک جریان سیاسی تندرو و متعصب در تاریخ معاصر اشاره دارد که به اشتباه در زبان عامیانه گاهی همتلفظ شنیده میشوند.