یعنی چه
واژهٔ «بیتقلید» صفت مرکب فاعلی یا وصفی است که به فرد یا اثری اطلاق میشود که بدون الگوبرداری، کپیبرداری یا پیروزی کورکورانه از دیگران شکل گرفته باشد. این کلمه به معنای داشتن استقلال فکری، خلاقیت، اصالت اندیشه و انجام دادن کاری به شکل مستقیم و بدون واسطه است.
تلفظ
این کلمه از دو بخش «بی» (پیشوند سلب فارسی) و «تَقلید» (واژهٔ عربی) تشکیل شده و به صورت متصل یا منفصل (بیتقلید) خوانده میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای پرسشهای جدولی مربوط به «بدون پیروی» یا «نوآور بدون الگوبرداری» با ۷ حرف، واژهٔ «بی تقلید» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن از واژههایی استفاده میشود که مفهوم خلاقیت و عدم کپیبرداری را برسانند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از ساختارهای نفی به همراه ریشهٔ «قلد» یا واژگان همارز اصالت استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بی تقلید
واژهٔ مرکب «بیتقلید» از ترکیب پیشوند سلب فارسی «بی» و اسم مصدر عربی «تقلید» (از ریشه ثلاثی قلد) ساخته شده است. این کلمه در ادبیات فارسی از پیشینه ارزشمندی برخوردار است و به عنوان نمادی از اصالت، یکتایی و قدرت آفرینندگی بیواسطه به کار میرود؛ چنانکه در بیت معروف کتاب فارسی هشتم آمده است: «کیست آن صورتگر ماهر که بیتقلید غیر / این همه صورت برد بر صفحهٔ هستی به کار» که به آفرینش بیبدیل الهی اشاره دارد.
اگرچه خود این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفهوم کلیدی آن یعنی نکوهش تقلید کورکورانه و دعوت به استقلال فکری و تعقل، در آیات متعددی به وضوح مطرح شده است. ریشهٔ عربی آن نیز به صورت جمع در واژه «قلائد» (به معنی قربانیهای نشانهدار حج) در سوره مائده به چشم میخورد.
در کاربردهای روزمره و متنهای معاصر، بیتقلید بودن ویژگی بارز هنرمندان، دانشمندان و مکتشفانی است که به جای حرکت در مسیرهای آزموده شده و تکراری، با تکیه بر جوشش درونی و تفکر مستقل خود، آثاری بدیع و جریانساز خلق میکنند. این واژه متمایزکنندهٔ سره از ناسره و کارهای اصیل از نمونههای کپیبرداریشده است.