یعنی چه
این اصطلاح کنایه از مغرور بودن، تکبر ورزیدن و طوری رفتار کردن است که دیگران به فرد دسترسی آسان نداشته باشند. ریشه آن به معماری قدیم ایرانی برمیگردد که اشیای گرانبها را روی تاقچههای بالاتر و دور از دسترس قرار میدادند؛ از این رو، وقتی کسی خود را بالاتر از بقیه میگیرد و ناز میکند، میگویند تاقچه بالا گذاشته است.
تلفظ
تلفظ روان این اصطلاح به صورت «تاقچِه بالا گُذاشتَن» است که در گفتار عامیانه گاهی به صورت «طاقچه بالا گذاشتن» نیز نوشته میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، معادلهای دقیق این اصطلاح میتوانند واژههایی مانند «ناز کردن»، «افاده آمدن» یا خود عبارت «تاقچه بالا گذاشتن» با ۱۵ حرف باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به موقعیت، از اصطلاحات متفاوتی استفاده میشود؛ اگر هدف ناز کردن در رابطه باشد از To play hard to get و اگر هدف پز دادن و افاده باشد از To put on airs استفاده میگردد.
به عربی
در زبان عربی مفهوم کنایی دقیق و یکسانی برای این اصطلاح معماری وجود ندارد، اما برای رساندن معنای ناز کردن از واژه «التدلل» و برای افاده و تکبر از واژههای «التکبر» یا «التعاظم» استفاده میشود.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ عامه نماد فاصله گرفتن از فروتنی و نزدیک شدن به غرور است. انتخاب موقعیت «بالا» استعارهای از برتریطلبی و دور از دسترس بودن است تا فرد ارزش و جایگاه خود را به رخ دیگران بکشد.
جمعبندی و توضیح کامل تاقچه بالا گذاشتن
اصطلاح «تاقچه بالا گذاشتن» یکی از کنایههای اصیل و پرکاربرد در فرهنگ و زبان عامیانه فارسی است. خاستگاه این عبارت به سبک معماری خانههای قدیمی ایرانی بازمیگردد که در آن اتاقها دو ردیف تاقچه داشتند؛ تاقچههای پایین برای وسایل دمدستی و روزمره بودند و تاقچههای بالا برای قرار دادن اشیای قیمتی، تزئینی و دور از دسترس استفاده میشدند.
در مفهوم اجتماعی و روزمره، وقتی فردی تمایل درونی به پذیرش یک درخواست یا ارتباط دارد اما با تکبر، افاده یا ناز کردن از پذیرش فوری آن سر باز میزند تا ارزش خود را بالاتر ببرد، اصطلاحاً میگویند تاقچه بالا گذاشته است. این رفتار ترکیبی از ناز مصلحتی و خودبرتربینی موقت برای جلب توجه بیشتر یا کسب امتیاز است.