یعنی چه
«انوما الیش» نام یکی از قدیمیترین و مهمترین حماسههای اساطیری جهان یا همان داستان آفرینش بابلی است. این عبارت یک اصطلاح یا واژه بومی در زبان فارسی نیست، بلکه اسم خاص یک متن مکتوب کهن بر روی الواح گلی است که روایتگر شکلگیری جهان، آفرینش انسان و به قدرت رسیدن خدای مردوک و پیروزی او بر نیروهای آشوب و هرجومرج اولیه است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت باستانی به صورت «Enūma Eliš» است که در زبان فارسی معمولاً به شکل «اَنوما اَلیش» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و راهنماهای حل جدول، این عبارت معمولاً به عنوان پاسخ سؤالاتی نظیر «حماسه آفرینش بابلی» یا «اسطوره خلقت بینالنهرین» کاربرد دارد و دقیقاً از ۹ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در منابع انگلیسیزبان، این اثر تاریخی را عینا به صورت Enuma Elish نویسهگردانی میکنند یا از توصیف معنایی آن استفاده مینمایند.
به عربی
در زبان عربی نیز به دلیل قرابت جغرافیایی و تاریخی با حوزه بینالنهرین، این اثر با نام ملحمة الخلق البابلية شناخته میشود.
به فارسی
از آنجا که این عبارت یک نام خاص برای یک کتاب یا لوح باستانی است، ترجمه تحتاللفظی آن به فارسی «هنگامی که در بالا» یا «آنگاه که در فراسو» میشود؛ زیرا در زمان باستان رسم بر این بود که لوحها را با چند کلمه آغازین آنها نامگذاری میکردند.
معنی انگلیسی/خارجی
این عبارت ریشه در زبان اکدی (شاخه بابلی باستان) دارد و از دو جزء «enūma» به معنی هنگامی که و «eliš» به معنی بالا یا آسمان تشکیل شده است. این نام در اصل عبارت آغازین متن حماسه بوده که بعدها به عنوان عنوان کل اثر مکتوب ماندگار شده است.
جمعبندی و توضیح کامل انوما الیش
«انوما الیش» یکی از کهنترین و ارزشمندترین اسناد مکتوب بشری در حوزه اسطورهشناسی و نمادشناسی است که به خط میخی روی الواح گلی نگاشته شده است. این اثر که متعلق به تمدن بابل باستان در بینالنهرین است، بیش از آنکه یک کلمه واحد باشد، یک عبارت آغازین است که به عنوان نام این حماسه ماندگار شده و روایتگر گذار کیهان از وضعیت هرجومرج پیشین به یک نظم ساختاریافته است.
درونمایه اصلی این متن، پیروزی خدای نسل جدید یعنی مردوک بر خدای اقیانوس نخستین و آشوب باستانی (تیامت) است. مردوک پس از غلبه بر نیروهای تاریکی، از پیکر تیامت آسمانها و زمین را میآفریند و نظم جهانی را مستقر میسازد. از همین رو، این حماسه در مطالعات تاریخ ادیان و اسطورهشناسی اهمیت نمادین بسیار بالایی دارد.
اگرچه این واژه هیچگونه ریشه بومی یا کاربرد مستقیمی در زبان فارسی و متون مذهبی مانند قرآن ندارد، اما همواره در پژوهشهای تطبیقی آفرینش و تاریخ تمدنهای همسایه ایران مورد توجه دانشمندان و علاقهمندان به تاریخ باستان قرار گرفته است.