یعنی چه
امامت به معنای رهبری و پیشوایی الهی جامعه اسلامی پس از پیامبر در تمامی امور دینی و دنیوی است؛ و غیبت به دورهٔ زنده بودن اما پنهان زیستن امام دوازدهم (حضرت مهدی) از نظرها اشاره دارد، به طوری که ایشان در جامعه حضور دارند اما شناخت عمومی از وی ممکن نیست.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ عربی اِمامَت (emāmat) به کسر الف و غِیبَت (gheybat) به کسر غین تشکیل شده است که با واو عطف به یکدیگر متصل شدهاند.
به انگلیسی
در متون تخصصی و کلامی انگلیسی، برای اصطلاح امامت از Imamate یا Imamah و برای اصطلاح غیبت از Occultation (به معنای پنهانشدگی اعتقادی) یا Absence استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب اصیل عربی در کتب کلامی و روایی به همین صورت «الإمامة والغيبة» برای تبیین محورهای مهدویت به کار میرود.
در قرآن
این ترکیب به صورت یکجا در قرآن نیامده است، اما واژه امام در آیاتی مانند آیه ۱۲۴ سوره بقره (قَالَ إِنِّی جَاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِمَامًا) برای حضرت ابراهیم به کار رفته و ریشه غیب نیز در آیه ۳ سوره بقره (الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ) آمده که مفسران شیعه آن را به امام غایب نیز تاویل کردهاند.
نماد چیست
در فرهنگ شیعی، امامت نماد هدایت مستمر الهی و ولایت است؛ در حالی که غیبت به «خورشید پشت ابر» تشبیه شده که با وجود پنهان بودن، همچنان نفع و انوار آن به مردم میرسد و نمادی از آزمون ایمان، امید و انتظار برای برپایی عدالت نهایی است.
جمعبندی و توضیح کامل امامت و غیبت
عبارت «امامت و غیبت» یکی از کلیدیترین و محوریترین اصطلاحات در کلام و الهیات شیعه دوازدهامامی است. این مفهوم دو اصل به هم پیوسته را تبیین میکند؛ نخست تداوم رهبری الهی جامعه پس از پیامبر اسلام (ص) از طریق دوازده امام معصوم، و دوم آغاز دوران پنهان زیستن آخرین جانشین یعنی حضرت مهدی (عج) از دیدگان خلق که به دو دوره غیبت صغری و کبری تقسیم میشود.
بر اساس این آموزه، غیبت به معنای عدم حضور یا نبودن امام در جامعه نیست، بلکه به معنای ناشناخته بودن و عدم دسترسی مستقیم و عمومی به ایشان است. امام در این دوران همانند خورشیدی پشت ابر، فیض هدایت باطنی و معنوی خود را به جامعه میرساند.
این اصطلاح در فرهنگ دینی با مفاهیمی همچون انتظار فرج، امید به اصلاح جهان، استمرار ولایت الهی و ایستادگی در برابر ظلم گره خورده است و به عنوان نمادی از آزمون بزرگ ایمان و آمادگی امت برای ظهور عدالت نهایی شناخته میشود.