یعنی چه
مطلوبیتگرایی یک رویکرد فلسفی، اخلاقی و اقتصادی است که بر اساس آن، ارزش، درستی یا نادرستی یک عمل، تصمیم یا سیاست، تنها بر پایه پیامدهای آن و میزان سود، لذت یا مطلوبیتی که برای جامعه یا اکثریت افراد ایجاد میکند، سنجیده میشود. در این دیدگاه، هدف اصلی، دستیابی به بیشترین خیر و رفاه برای بیشترین تعداد ممکن از انسانهاست.
تلفظ
تلفظ واژه به صورت مَطْلوبییَتگَرایی (matloobiyat-garāyi) است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلماتی مانند مطلوبیت گرایی (۱۲ حرف)، فایده گرایی (۱۰ حرف) یا سودگرایی (۸ حرف) مد نظر قرار میگیرند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Utilitarianism دقیقترین معادل برای مکتب فلسفی آن است و در مباحث اقتصادی از اصطلاح Utility maximization یا نظریه مطلوبیت استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیلتر و رایجتر این واژه در متون دانشگاهی و فلسفی فارسی، فایدهگرایی، سودگرایی، منفعتگرایی و اصالت سود هستند.
نماد چیست
این مکتب نماد گرافیکی یا رسمی ثبتشدهای ندارد؛ اما در طرحهای مفهومی معمولاً از نماد ترازو به نشانه سنجش رنجها در برابر لذتها یا فرمولها و نمودارهای بهینهسازی رفاه اجتماعی استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مطلوبیت گرایی
مطلوبیتگرایی واژهای ترکیبی در زبان فارسی است که هرچند به صورت یک اصطلاح کاملاً استاندارد و مجزا در متون تخصصی به کار نمیرود، اما به عنوان برگردانی از مفهوم فلسفی فایدهگرایی (Utilitarianism) و مفهوم اقتصادی نظریه مطلوبیت (Utility Theory) شناخته میشود. بنیان این تفکر بر این فرض استوار است که معیار نهایی اخلاق و تصمیمگیری صحیح، پیامد اعمال ما و میزان خیری است که تولید میکنند.
در حوزه فلسفه اخلاق، این دیدگاه که توسط متفکرانی چون جرمی بنتام و جان استوارت میل تبیین شد، در تضاد مستقیم با وظیفهگرایی (اخلاق کانتی) قرار دارد؛ زیرا به جای تمرکز بر خودِ وظیفه یا مطلق بودن اصول اخلاقی، به نتیجه عمل و سنجش میزان لذت در برابر رنج اهمیت میدهد. در حوزه اقتصاد نیز، مطلوبیتگرایی به الگوهای ریاضیِ رفتار مصرفکننده و تلاش انسانها برای بیشینهسازی رضایتمندی شخصی پیوند خورده است.