یعنی چه
این عبارت از نظر لغوی به معنای گماشتهشده یا تعیینشده توسط زمانه است، اما در واقع یک خطای املایی بسیار رایج از عبارت «منسوب به روزگار» (با حرف س) است. در متون ادبی و فلسفی، به چیزی که به یک دوره تاریخی خاص تعلق داشته باشد یا کسی که حوادث جهان را تنها به گردش روزگار نسبت دهد و به آفریننده معتقد نباشد (دهری)، منسوب به روزگار میگویند.
تلفظ
واژه «منصوب» با فتح ميم و سكون نون و ضم صاد تلفظ میشود. حرف واو در «روزگار» نیز به صورت کشیده (صامت معروف) ادا میگردد.
در جدول
طراحان جدول معمولاً این اصطلاح را به عنوان راهنمای سوال برای پاسخهای «دهری» یا «مادیگرا» استفاده میکنند. همچنین خود عبارت «منصوب به روزگار» دقیقاً دارای ۱۳ حرف است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، اگر منظور وابستگی تاریخی باشد از واژههایی نظیر Time-bound استفاده میشود و اگر منظور عقیدتی باشد، اصطلاحات مربوط به مادیگرایی کاربرد دارند.
به عربی
در زبان عربی، دقیقترین معادل برای مفهوم عقیدتی این عبارت، واژه «دهری» است که ریشه در نسبت دادن امور به دهر (روزگار) دارد.
به فارسی
معادلهای خالص یا رایج فارسی آن شامل واژههایی است که بر وابستگی به مادیات و دنیای گذرا دلالت دارند، مانند گیتیباور یا زمانهای.
در قرآن
عبارت «منصوب به روزگار» در متن قرآن وجود ندارد؛ ولی دیدگاه افرادی که همهچیز را به طبیعت و روزگار نسبت میدهند در آیه «وَما يُهْلِكُنا إِلَّا الدَّهْرُ» (و ما را جز روزگار نابود نمیکند) به وضوح نقد شده است.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و فلسفی، این مفهوم نشاندهنده اسارت در بند زمان و مکان است و به عنوان نمادی از تفکر مادیگرایانهای شناخته میشود که فراتر از جهان محسوس را نمیبیند.
جمعبندی و توضیح کامل منصوب به روزگار
عبارت «منصوب به روزگار» از نظر نگارشی در واقع یک اشتباه املایی متداول از اصطلاح «منسوب به روزگار» است. این ترکیب در ادبیات فارسی و متون کهن به دو معنای عمده به کار میرود؛ نخست در معنای ساختاری و تاریخی به چیزی اشاره دارد که متعلق به یک دوره، عصر یا مقتضیات زمانی خاص است و ماهیتی جاودانه ندارد.
در معنای دوم که جنبه کلامی و فلسفی دارد، این عبارت دقیقاً معادل کلمه «دهری» یا مادیگرا قرار میگیرد؛ یعنی کسی که حوادث جهان، مرگ و زندگی را تنها به گردش چرخ فلک و روزگار نسبت میدهد و منکر مبدأ الهی است. این مفهوم در قرآن کریم نیز در قالب نقد تفکر دهریون به تصویر کشیده شده است.
بنابراین هنگام مواجهه با این عبارت در جداول و لغتنامهها، باید به ریشهشناسی سنتی آن توجه داشت که پیوندی عمیق میان نسبت دادن پدیدهها به «دهر» (زمانه) و دیدگاههای مادیگرایانه برقرار میسازد.