یعنی چه
خرزهره زرد نامی عامیانه در گیاهشناسی است که معمولاً به دو گیاه نزدیک اما متفاوت از تیرهٔ خرزهرهایان (Apocynaceae) اشاره دارد: بیش از همه به گونهٔ Thevetia peruviana (که به آن درخت شانس هم میگویند) و گاهی به واریتهها و رقمهای گلزرد خرزهره معمولی (Nerium oleander). تمامی بخشهای این گیاه حاوی گلیکوزیدهای قلبی شدیداً سمی است و خوردن آن میتواند کشنده باشد.
تلفظ
این ترکیب وصفی در زبان فارسی به صورت «خَرزَهرِ هْ زَرد» تلفظ میشود. واژهٔ خرزهره از دو بخش «خَر» (به معنی بزرگ و زمخت) و «زَهره» (به معنی سم و تلخی شدید) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۹ حرف دارد. بسته به طراح جدول، ممکن است از مترادفات محلی آن مانند گیش زرد یا جور زرد نیز استفاده شود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی رایجترین معادل برای این گیاه Yellow oleander است. همچنین برای گونهٔ خاص Thevetia peruviana از اصطلاح Lucky nut نیز استفاده میشود.
به فارسی
در گویشها و متون مختلف فارسی، علاوه بر نام عمومی خرزهره زرد، اصطلاحاتی نظیر گیش زرد، جور زرد و شبرنگ زرد نیز به عنوان معادلهای بومی یا مترادف برای اشاره به این گیاه سمی به کار رفته است.
نماد چیست
این گیاه در فرهنگهای مختلف نماد «زیبایی فریبنده» (ظاهر زیبا اما درون کشنده) و «خطر و هشدار» است. از سوی دیگر، به دلیل مقاومت فوقالعاده بالایش در برابر خشکی، گرما و شرایط سخت محیطی، به عنوان نماد «استقامت، پایداری و بقا» نیز شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل خرزهره زرد
خرزهره زرد یک ترکیب وصفی فارسی و نامی عامیانه برای گیاهانی درختچهای، همیشه سبز و بسیار سمی از تیرهٔ خرزهرهایان (Apocynaceae) است. در علم گیاهشناسی، این نام اغلب به گونهٔ خاصی به نام Thevetia peruviana اطلاق میشود، هرچند که در میان مردم گاهی به نمونههای نادرِ گلزرد از خرزهره معمولی نیز خرزهره زرد میگویند. واژهٔ خرزهره خود از ترکیب «خر» به معنای بزرگ و «زهره» به معنای تلخی و سم ساخته شده که به سمیت شدید گیاه اشاره دارد.
تمام اجزای این گیاه از ریشه و ساقه تا برگ و گلبرگها حاوی شیرابه پکتین و گلیکوزیدهای قلبی بسیار خطرناکی هستند که در صورت بلعیده شدن، مسمومیتهای شدید قلبی و حتی مرگ را به دنبال دارند. با وجود این خطرات بالا، خرزهره زرد به دلیل ظاهر بسیار زیبا، گلهای شیپوری شکلِ زرد و درخشان و مقاومت بینظیرش در برابر کمآبی و شرایط سخت اقلیمی، به طور گسترده به عنوان یک گیاه زینتی در فضای سبز شهری و پارکها کاشته میشود.
در فرهنگ معانی و نشانهها، خرزهره زرد بیانگر یک پارادوکس عمیق است؛ این گیاه از سویی به دلیل همراهی زیبایی و سم کشنده، نماد «زیبایی فریبنده»، دوری از ظاهر مکار و «هشدار مرگ» است و از سوی دیگر به خاطر سرسختیاش در بیابانها و خاکهای فقیر، نماد پایداری، استقامت و بقا به شمار میآید. این کلمه در جدول کلمات متقاطع معمولاً به عنوان یک پاسخ ۹ حرفی شناخته میشود.