یعنی چه
واژه خنوخ در اصل یک اسم علم (نام خاص) عبری است. این کلمه در ریشه لغوی خود با مفاهیمی چون تربیتیافته، پایهگذار یا کسی که دانش آموخته است پیوند دارد. در تاریخ ادیان، این نام به شخصیت الهی و فرزانهای بزرگ پیش از طوفان نوح اشاره میکند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت فَتْح اول (خَ)، سکون نون و واو خوانده میشود (خَنْوخ). در زبان انگلیسی اِنوک (Enoch) و در عبری اصل آن خَنوخ یا خَنوخا تلفظ میگردد.
در جدول
در جداول متقاطع، در پاسخ به سوالاتی مانند «نام عبری حضرت ادریس» یا «پیامبر ستارهشناس»، کلمه چهار حرفی «خنوخ» یا معرب آن «اخنوخ» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی و برگردانهای متون عهد عتیق (تورات)، این نام به صورت Enoch نگاشته و شناخته میشود.
به ترکی
در فرهنگ و زبان ترکی استانبولی، برای مراجع تاریخی و مسیحی از صورت Enoh و در مراجع قرآنی و اسلامی از نام İdris استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی کهن و متون پهلوی گاهی این نام به صورت «خنجوخ» ثبت شده است؛ اما در زبان و ادبیات فارسیِ دوره اسلامی، معادل شناختهشده و رایج آن همان «حضرت ادریس» است.
در قرآن
خود واژه «خنوخ» در متن قرآن ذکر نشده است؛ اما مورخان و مفسران بزرگ اسلامی متفقالقول هستند که این شخصیت همان حضرت ادریس (ع) است که نامش دو بار در قرآن آمده و به عروج آسمانی او با عبارت «وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا» اشاره شده است.
نماد چیست
خنوخ (ادریس) در تاریخ ادیان و تمدن نماد چند مفهوم بزرگ است: او را نخستین کسی میدانند که با قلم نوشت (نماد علم و کتابت)، لباس دوخت (نماد صنعت خیاطی) و نجوم را پایهگذاری کرد. همچنین به دلیل پاکی فوقالعاده، نماد انسانی است که پیش از مرگ به ملکوت عروج کرد.
جمعبندی و توضیح کامل خنوخ
خنوخ یکی از رازآلودترین و برجستهترین شخصیتهای تاریخ ادیان ابراهیمی و متون عهد عتیق است. این واژه که در زبان عبری به معنای آزموده و آموزشدهنده است، به پیامبری بلندمرتبه پیش از نوح اشاره دارد که به خاطر پارسایی و بندگی خالصانهاش، بدون چشیدن طعم مرگ، مستقیماً به آسمانها و جوار الهی عروج کرد.
در فرهنگ و تاریخ اسلامی، عموم مورخان و مفسران خنوخ را با حضرت ادریس (ع) یکی میدانند. او در سنتهای مختلف بشری فراتر از یک نام، به عنوان نماد آغاز تمدن، ابداع خط و قلم، ستارهشناسی و پایهگذاری حکمت و دانش شناخته میشود و جایگاه ویژهای در عرفان و فلسفه کهن دارد.