یعنی چه
تلافی در زبان فارسی به معنی تدارک کردن، جبران نمودن نقصان یا خسارت، و همچنین عکسالعمل متقابل در برابر کار دیگران (خواه به صورت پاداش و خواه به صورت انتقام و مقابله به مثل) به کار میرود.
تلفظ
این واژه به فتح تاء و لام، و کسر فاء خوانده میشود و تلفظ دقیق آن /talāfi/ است.
در جدول
کلمه تلافی به عنوان پاسخ ۵ حرفی در جدولهای کلمات متقاطع برای راهنماهایی مثل «جبران کردن»، «مکافات» یا «مقابله به مثل» استفاده میشود.
به انگلیسی
بسته به اینکه تلافی در جمله بار مثبت (جبران) یا بار منفی (انتقام) داشته باشد، معادلهای انگلیسی متفاوتی برای آن وجود دارد.
به عربی
این واژه از ریشه عربی «ل ف ی» در باب تفاعل ساخته شده است، اما در خود زبان عربی تدارک و تعویض کاربرد دقیقتری برای معنای جبران دارند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، واژه تلافی عیناً به معنای جبران کردن استفاده میشود، در حالی که برای جنبه تلافیجویانه و تقاص از واژه میسیلمه استفاده مینمایند.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی شامل واژههایی چون جبران، پاداش، جزا، مکافات، غرامت، تاوان، تقاص و مقابله به مثل است.
جمعبندی و توضیح کامل تلافی
واژه «تلافی» از ریشه عربی (ل ف ی) و از باب تفاعل به زبان فارسی وارد شده است. این کلمه در اصلِ معنای لغوی خود به مفهوم رسیدن به چیزی، دریافتن و تدارک کردن نقصانهاست. با این حال، سیر تحول این واژه در زبان فارسی آن را به دو شاخه معنایی متمایز هدایت کرده است؛ از یک سو به معنای مثبتِ «جبران کردن» خسارتها و محبتها، و از سوی دیگر به معنای منفیِ «انتقام گرفتن» و مقابله به مثل.
در فرهنگ و روانشناسی اجتماعی، تلافی کردن لزوماً بار منفی ندارد و گاهی به معنای بازگرداندن تعادل و عدالت مادی یا عاطفی است. هرچند اگر در قالب چرخه خشونت یا کینهتوزی قرار گیرد، جنبه تخریبی پیدا میکند. این واژه در متون ادبی و لغتنامههای معتبری چون دهخدا و معین نیز با همین دوگانگیِ پاداش و کیفر ثبت شده است.