یعنی چه
پتاوه (که به صورتهای پاتاوه، پاتابه و پایتاوه نیز ضبط شده) پارچه یا نوار ضخیم و بلندی است که در گذشته روستاییان، چوپانان، کوهنوردان یا سربازان برای محافظت از پا در برابر سرما، خار و خاشاک، گزند جانوران و همچنین مهار مچ پا، از روی مچ تا زیر زانو به دور ساق پا میپیچیدند.
تلفظ
تلفظ رایج و کهن این واژه به صورت پَتاوه (patâve) یا پاتاوه (pâtâve) است که از ترکیب «پای» و «تاوه/تابه» (از مصدر تافتن به معنی پیچیدن) آمده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، واژه «پتاوه» دقیقاً ۵ حرف دارد و معمولاً در پاسخ به طراحان جدول با راهنمای «پاپیچ»، «ساقپیچ سنتی» یا «پوشش قدیمی ساق پا» به کار میرود.
به انگلیسی
بهترین و دقیقترین معادلهای اصطلاحی آن در زبان انگلیسی Puttee (ساقپیچهای نظامی قدیمی) یا Footwraps است.
به ترکی
در زبان ترکی برای این مفهوم از واژه دولاک (به معنی شیء پیچیدنی) یا اصطلاح ترکیبی ب weacak sargısı استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و هممعنی فارسی این واژه شامل پاپیچ، پایتابه، مچپیچ، ساقپیچ، بادیج و پالیک است که همگی به نوعی پوشش نوارمانند ساق پا اشاره دارند.
نماد چیست
پتاوه در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه نماد عزم جزم کردن و آماده شدن برای سفرهای سخت و کوهستانی است. اصطلاح «پاتاوه باز کردن» به کنایه یعنی اقامت گزیدن، خستگی در کردن و به مقصد رسیدن؛ بستن آن نیز نشانگر آغاز یک راه دشوار است. همچنین در ادبیات البسه، نماد پوشش طبقه زحمتکش، چوپانان و دهقانان به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل پتاوه
واژه «پتاوه» (یا پاتاوه) یک اصطلاح کاملاً اصیل و قدیمی در پوشاک سنتی ایرانی است. این واژه از ترکیب دو بخش «پای» و «تاوه/تابه» (از ریشه تافتن و تابیدن به معنی پیچیدن و بافتن) شکل گرفته و دقیقاً به معنای «چیزی است که به پای میپیچند». این پوشش معمولاً شامل نوار پارچهای یا پشمی ضخیمی بوده که برای محافظت در برابر سرما، خارهای بیابان و مهار مچ پا کاربرد داشته است.
در فرهنگ عامه و ادبیات کلاسیک، این واژه کنایه از آمادگی برای سفرهای سخت، کوهپیمایی و نمادی از زندگی زحمتکشان و دهقانان است. امروزه این واژه در زبان معیار کمتر استفاده میشود اما در گویشهای محلی و به ویژه در بازیهای جدول کلمات متقاطع به عنوان یک پاسخ ۵ حرفی برای اصطلاح «پاپیچ» بسیار رایج است.