یعنی چه
این کلمه در اصل از ریشه «وعی» به معنای ریختن چیزی درون ظرف یا نگهداری و حفظ علم و حقیقت در دل و ذهن است. وقتی گفته میشود سخنی را تَعِیَها کرد، یعنی آن را کاملاً درک کرد و در گنجینه ذهن خود نگه داشت.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه با فتح تاء، کسر عین، فتح یاء و الف مدی در پایان به صورت تَعِیَهَا است.
در جدول
در مسابقات جدولی و حل معما، پاسخ این کلمه ۵ حرفی است و معمولاً با راهنماهایی نظیر «فراگیرد آن را در قرآن» یا «به خاطر بسپارد آن را» طراحان جدول را به خود معطوف میکند.
به انگلیسی
در برگردان انگلیسی، این واژه مفهوم حفظ و درک کامل یک مفهوم یا پیام را میرساند.
به عربی
این واژه خود ساختاری کاملاً فصیح در زبان عربی دارد و مترادفهای مستقیم آن افعالی هستند که بر حفظ و فهم عمیق دلالت میکنند.
به فارسی
معادل مستقیم فارسی این فعل مضارع عربی، عباراتی نظیر «آن را فراگیرد»، «آن را پذیرا شود و در جان حفظ کند» یا «آن را آویزه گوش کند» میباشد.
در قرآن
این واژه یکبار در قرآن کریم در سوره حاقه آیه ۱۲ آمده است: «لِنَجْعَلَهَا لَکُمْ تَذْکِرَةً وَتَعِیَهَا أُذُنٌ وَاعِیَةٌ»؛ به این معنا که: تا آن را وسیله تذکری برای شما قرار دهیم و گوشهای شنوا و نگهدارنده، آن را دریافت کنند و به خاطر بسپارند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و متون روایی، تعیها (در قالب عبارت أُذُنٌ وَاعِیَةٌ) به عنوان نماد و مظهر سعه صدر، تجسم درک عمیق حقایق و بالاترین مرتبه هوش و شنوایی معنوی شناخته میشود که بر اساس احادیث معتبر فریقین، مصداق بارز و تام آن حضرت علی (ع) معرفی شده است.
جمعبندی و توضیح کامل تعیها
واژه «تَعِیَهَا» یک فعل فصیح عربی است که به واسطه حضور در آیه ۱۲ سوره مبارکه حاقّه، وارد فرهنگ لغات، تفاسیر و متون دینی فارسی شده است. این کلمه از ریشه ثلاثی مجرد «و ع ی» (وعی) مشتق شده و در اصل به مفهوم ریختن چیزی در ظرف یا گنجاندن معرفت و دانش در ظرف دل و جان است. ساختار کلمه شامل حرف مضارع، فعل مجزوم و ضمیر متصل مفعولی مؤنث است که در مجموع معنای «آن را فراگیرد و به خاطر بسپارد» را ارائه میدهد.
در فرهنگ معارف و ادبیات اسلامی، تعیها فراتر از یک معنای لغوی ساده، به یک کلیدواژه معرفتی تبدیل شده است. ترکیب قرآنی آن یعنی «أُذُنٌ وَاعِیَةٌ» (گوش شنوا و پذیرا) به عنوان نمادی برای سعه صدر، ظرفیت بالای علمی، تجسم درک عمیق حقایق معنوی و هوش گوشسپاری بالا به کار میرود. روایات معتبر متعددی در تفاسیر شیعه و اهل سنت نقل شده که این ویژگی عالی مرتبه را بر وجود حضرت علی (ع) منطبق میدانند.