یعنی چه
عبارت «بر سبیل تلطف» یک ترکیب قیدی و کنایی در ادبیات فارسی است که به معنی انجام دادن کاری از راه مهرورزی، با مدارا، خوشرویی و به نرمی است. در این ترکیب، «سبیل» به معنی راه و روش و «تلطف» به معنی مهربانی کردن است.
تلفظ
این عبارت به صورت [sabil-e talattos] تلفظ میشود که شامل واژهٔ سَبِیل (با فتح سین و کسر باء) به همراه کسرهٔ اضافه و واژهٔ تَلَطُّف (با فتح تاء و لام و تشدید و ضم طاء) است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت در جدول «سبیل تلطف» با ۸ حرف است. واژههای جایگزین و هممعنی دیگر شامل مشفقانه و مهربانانه هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این واژه از قیدها و عباراتی استفاده میشود که نشاندهندهٔ انجام کار از روی شفقت، نرمی و حسن نیت هستند.
به فارسی
معادلات خالص فارسی این ترکیب شامل واژههای مشفقانه و مهربانانه است. در متون ادبی کهن، این عبارت در برابر رفتار خشن یا جاهلانه به کار میرفته و نشاندهندهٔ اوج بردباری و مدارا است.
در قرآن
عبارت ترکیبی «سبیل تلطف» به این شکل در متن قرآن وجود ندارد. با این حال، واژهٔ «سبیل» به معنی راه (مانند فی سبیل الله) بارها ذکر شده است. همچنین فعل «وَلْیَتَلَطَّفْ» از ریشهٔ تلطف به معنی «باید با هوشیاری و نرمی رفتار کند» در آیه ۱۹ سوره کهف آمده است.
نماد چیست
این عبارت در ادبیات فارسی نماد اخلاق حسنه، خویشتنداری و پاسخ دادن به بدی با نیکی است. معروفترین جلوهٔ آن در حکایت برخورد حضرت عیسی (ع) با شخص ابله و نادان بازتاب یافته، جایی که در برابر سفاهت او، بر سبیل تلطف جوابش را میدهد.
جمعبندی و توضیح کامل سبیل تلطف
عبارت «سبیل تلطف» یک ترکیب قیدی ادبی و اصطلاح کنایی ارزشمند در زبان و ادبیات فارسی است. این واژه که از دو بخش عربی «سبیل» (به معنی راه و روش) و «تلطف» (به معنی مهربانی و ملاطفت) ساخته شده است، در اصطلاح به معنای رفتار کردن از روی مهر، شفقت، بزرگواری و به نرمی است. این قید بیانی بیشتر در متون کهن و حکایات اخلاقی برای توصیف برخورد بزرگمردان و عارفان در مواجهه با نادانی و تندی دیگران به کار میرود.
اگرچه خود این ترکیب به صورت یکجا در قرآن کریم نیامده، اما مفاهیم و ریشههای سازندهٔ آن مانند واژهٔ «سبیل» و همخانوادهٔ «تلطف» (فعل ولیتلطف در سوره کهف) جایگاه ویژهای در فرهنگ اسلامی و قرآنی دارند و بر اهمیت برخورد هوشیارانه، نرم و مدبرانه تاکید میکنند.
در مجموع، این عبارت هشتحرفی در جدولها و متون ادبی، یادآور ارزشهای انسانی والایی چون حلم، سعهٔ صدر، و مدارا در برابر جاهلان است و نشان میدهد که چگونه میتوان با زبان نرم و ابراز محبت، کینه و دشمنی را از بین برد.