یعنی چه
تومور در پزشکی به هرگونه توده، غده یا رشد غیرعادی بافت بدن گفته میشود که ناشی از تکثیر کنترلنشدهٔ سلولها است. این تودهها به دو دستهٔ کلی خوشخیم (غیرسرطانی) و بدخیم (سرطانی) تقسیم میشوند. در اصطلاح قدیمیتر، این واژه برای هر نوع تورم یا برآمدگی ناشی از التهاب نیز به کار میرفته است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت [to-mor] تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ پنج حرفی و اصلی در جدول کلمهٔ «تومور» است. از دیگر طراحان جدول ممکن است معادلهای فارسی یا مترادفهای آن مانند غده، توده، ورم یا دشبل را مد نظر داشته باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Tumor یا Tumour از ریشه لاتین به معنی تورم گرفته شده است.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این پدیده پزشکی از واژه کلی «ورم» استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی وامواژه Tümör و واژه اصیلتر Ur به معنی غده و توده به کار میرود.
به فارسی
واژهٔ مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای این اصطلاح پزشکی «تودینه» است. با این حال، در زبان فارسی عامه و معاصر از کلماتی چون «غده»، «توده» و «ورم» به عنوان معادلهای دقیق آن استفاده میشود.
نماد چیست
تومور در ادبیات، فرهنگ و مفاهیم استعاری نمادی از یک مشکل یا بحران پنهان و حلنشده است که به تدریج رشد کرده و کل سیستم (اجتماعی، روانی یا اداری) را مسموم میکند. همچنین در نمادشناسی پزشکی، نوع بدخیم آن اغلب با نماد خرچنگ (سرطان) تداعی میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه «تومور» یک وامواژه فرنگی در زبان فارسی است که مستقیماً از واژه فرانسوی Tumeur (و انگلیسی Tumor) وارد شده است. ریشه اصلی این کلمه به فعل لاتین Tumere به معنی «متورم شدن، باد کردن و برآمدگی» بازمیگردد. به دلیل فرنگی بودن این واژه، ساختار همخانواده اشتقاقی فارسی یا عربی ندارد، اما مشتقات فرعی پزشکی آن مانند تومورال (tumoral) و تومورزایی (tumorigenesis) در واژگان علمی رایج است.
جمعبندی و توضیح کامل تومور
تومور یک واژهٔ پزشکی با ریشهٔ لاتین است که به معنای هرگونه توده یا رشد غیرطبیعی و مهارنشدهٔ سلولها در نقاط مختلف بدن به کار میرود. این کلمه که از طریق زبان فرنگی وارد فارسی شده، در ریشهشناسی اصلی خود به مفهوم ورم و برآمدگی بافت اشاره دارد. در اصطلاح علمی، تومورها لزوماً مترادف با سرطان نیستند؛ بلکه به دو گروه بزرگ خوشخیم و بدخیم تقسیم میشوند که تنها نوع بدخیم آن سرطانی و تهاجمی به شمار میرود.
در فرهنگ لغات فارسی، کلماتی مانند غده، توده و واژهٔ مصوب فرهنگستان یعنی «تودینه» به عنوان برگردانهای این واژه شناخته میشوند. این کلمه در متون کهن یا قرآنی سابقه ندارد و کاملاً جدید است. از نظر استعاری نیز معمولاً برای توصیف مشکلات پنهانی که به مرور بزرگ و مهارناپذیر میشوند، استفاده میشود.