یعنی چه
جفر در اصطلاح علوم خفیه، دانشی مبتنی بر ارزش عددی حروف (حساب ابجد) و ترکیب آنها برای کشف مجهولات و پیشگویی حوادث آینده است که در لغت به معنای پوست بزغاله یا چاه وسیع میباشد. رمل نیز دانشی برای پیشگویی طالع و آینده بر اساس ریختن خط و نقطه (به طور تصادفی یا با تاس) روی ماسه یا کاغذ است که در لغت به معنی شن و ماسه است.
تلفظ
«جَفْر و رَمل» به صورت (jafro raml) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ مستقیم برای این ترکیب همان «جفر و رمل» با ۷ حرف است. همچنین ممکن است به صورت جداگانه با عناوین علم الحروف، خط الرمل یا علوم غریبه پرسیده شود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای جفر واژه Jafr یا ترکیبات توصیفی مربوط به روحگرایی حروفی و برای رمل واژه Geomancy به کار میرود.
به عربی
این دو واژه اصالتاً عربی هستند و در زبان مبدأ نیز به همین صورت با تعاریف مشابه استفاده میشوند.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق این دو اصطلاح «پوستنبشته حروفی» (برای جفر، به اعتبار ریشه لغوی پوست) و «ریگفالی» یا «فال شن» (برای رمل) است. در ادبیات فارسی این دو را مجموعاً جزو «علوم غریبه»، «خفیه» یا «کاهنی و تفأل» دستهبندی میکنند.
در قرآن
هیچکدام از واژههای «جفر» و «رمل» به صورت اصطلاحی و به عنوان یک علم یا روش پیشگویی در قرآن مجید نیامدهاند. واژه «جفر» اصلاً در قرآن وجود ندارد و از ریشه رمل نیز صرفاً واژه «رِمال» (به معنی تپههای ماسهای) در آیه ۱۴ سوره مزمل به چشم میخورد که ارتباطی با پیشگویی ندارد.
نماد چیست
نماد جفر «حروف ابجد، اعداد و پوست حیوانی» است، چرا که در قدیم اسرار آن روی پوست نوشته میشد و اساسش جدولهای حروفی است. نماد رمل «خط و نقطه» (امّهات رمل)، «تاس یا قرعه رمل» (چهار مهره چهاروجهی بر روی محور برنجی) و «اشکال شانزدهگانه روی شن یا کاغذ» است.
جمعبندی و توضیح کامل جفر و رمل
اصطلاح «جفر و رمل» به دو شاخه مهم از علوم غریبه و خفیه اشاره دارد که در جوامع سنتی برای آیندهبینی، کشف اسرار و پاسخ به مجهولات به کار میرفته است. «جفر» بر پایه نظام رمزنگاری حروف الفبا و ارزش عددی آنها (حساب ابجد) استوار است و ریشه لغوی آن به پوست حیواناتی بازمیگردد که این اسرار روی آن ثبت میشد. در مقابل، «رمل» متکی بر ترسیم خطوط و نقاط بر پهنه شن، خاک یا کاغذ است که به صورت تصادفی یا با گرداندن تاسهای مخصوص انجام میگیرد.
از دیدگاه مذهبی و اسلامی، اصلِ کامل جفر در روایات شیعه کتابی پنهان و در اختیار ائمه (ع) دانسته شده و رمل نیز در برخی سنتها به معجزات انبیای گذشته مانند دانیال و ادریس نبی نسبت داده شده است. با این حال، فقها و دانشمندان اسلامی نسخه رواجیافته این علوم در میان مردم را به دلیل آمیختگی فراوان با خرافات، سحر و ابهام، فاقد اعتبار علمی و عملی دانسته و غالباً یادگیری و کسب درآمد از آن را باطل یا حرام اعلام کردهاند.