یعنی چه
واژه عضعضه در اصل یک مصدر عربی است که به معنای گاز گرفتن شدید، مکرر و با فشار دندان به کار میرود. این کلمه در معنای ثانویه و مجازی خود به مفاهیمی چون خرد کردن، تکهتکه کردن (بهویژه گوشت) و همچنین ضعیف و سست کردن چیزی اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت فتح عین اول، سکون ضاد اول، فتح عین دوم و فتح ضاد دوم (عَضْعَضَه) است.
در جدول
در کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «گاز گرفتن شدید» یا «تکهتکه کردن و سست کردن» با تعداد ۵ حرف کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به سیاق متن، معادلهای انگلیسی آن بر پایه مفهوم گزیدن یا خرد کردن انتخاب میشوند.
به عربی
این واژه خود ریشه در زبان عربی دارد و از مشتقات ع-ض-ض یا به عنوان مصدر رباعی مجرد شناخته میشود.
به فارسی
برگردانها و جایگزینهای دقیق فارسی این کلمه شامل عباراتی چون دندانگرفتن، گزیدن از حسرت، ریزریز کردن و ضعیف ساختن است.
نماد چیست
در بیان مجاز و ادبی، عضعضه یا دست به دندان گزیدن، نمادی از پشیمانی مفرط، حسرت جانکاه و خشم فروخورده است؛ به طوری که فرد از شدت اندوه، پشت دست خود را با دندان میفشارد.
جمعبندی و توضیح کامل عضعضه
واژه «عضعضه» یک مصدر عربی بسیار کمکاربرد در زبان و ادبیات معاصر فارسی است که ریشه در واژه ثلاثی «عضّ» به معنای گاز گرفتن دارد. این کلمه در لغتنامههای معتبر به دو شاخه معنایی عمده تقسیم میشود؛ نخست معنای مادی و فیزیکی آن که دلالت بر دندان گرفتن مکرر، خرد کردن و تکهتکه کردن اشیاء دارد و دوم، معنای انتزاعی که به ضعیف و سست کردن یک ساختار یا موقعیت اشاره میکند.
در کاربردهای کنایی و فرهنگی، این مفهوم با رفتارهای ناشی از احساسات شدید انسانی پیوند خورده است. گزیدن دست یا لب از روی خشم، تأسف و پشیمانی عمیق، بارزترین جلوه نمادین این کلمه است که نمونههای ریشهای آن در تعابیر قرآنی (مانند گزیدن دست توسط ظالم در روز قیامت از شدت حسرت) نیز به چشم میخورد.