یعنی چه
«کاظمین الغیظ» ترکیبی عربی به صورت جمع است؛ کَظْم در لغت به معنی بستن درِ مشکِ پُر شده از آب است که به عنوان کنایه برای کنترل و حبس خشم به کار میرود و غَیْظ به معنی خشم و غضب بسیار شدید است. در نتیجه این عبارت وصفی است برای انسانهایی که در لحظه اوج عصبانیت، نفس خود را مهار میکنند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت [kāzeminal-ğayz] با ضمه روی حرف ظ در کاظمین (هنگام اتصال) و سکون روی حرفی ی در غیظ است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این پرسش در حالت دقیق و برگرفته از متن قرآن، عبارت ۱۱ حرفی «کاظمین الغیظ» است. کلمات مترادفی چون بردباران نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در برگردانهای انگلیسی متون دینی، برای توصیف این ویژگی اخلاقی بیشتر از عباراتی که به کنترل و خویشتنداری در برابر خشم (restrain anger) اشاره دارند، استفاده میشود.
به عربی
این عبارت خود ساختاری کاملاً عربی دارد و در زبان عربی به عنوان یک اصطلاح اخلاقی و فقهی شناختهشده برای توصیف افراد حلیم به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این اصطلاح شامل کلماتی چون خشمخویشتنداران، صبوران در برابر غضب، حلیمان و خشمفروبرندگان است که به زیبایی این مفهوم اخلاقی را منتقل میکنند.
در قرآن
این عبارت دقیقاً در آیه ۱۳۴ سوره آلعمران به عنوان یکی از ویژگیهای بارز پرهیزکاران و نیکوکاران (محسنین) آمده است: «الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ» یعنی همان کسانی که در توانگری و تنگدستی انفاق میکنند و خشم خود را فرو میبرند و از خطاهای مردم میگذرند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی، این عبارت نماد اخلاق برتر و مجاهدت با نفس است. بزرگترین مظهر و نماد تاریخی این صفت، امام هفتم شیعیان، امام موسی کاظم (ع) هستند که به خاطر حلم و فروخوردن خشم فراوان در برابر ستمگران و بدعتگذاران زمان خود، به این لقب ملقب شدند.
جمعبندی و توضیح کامل کاظمین الغیظ
اصطلاح قرآنی «کاظمین الغیظ» که از ریشه عربی «ک-ظ-م» به معنای بستن دهانه مشک پر شده برای جلوگیری از سرریز شدن گرفته شده است، در فرهنگ اسلامی به زیباترین شکل برای کنایه از مهار خشم شدید به کار میرود. این واژه وصف حال کسانی است که قدرتِ تلافی و بروز عصبانیت را دارند، اما به خاطر رضای خدا و تسلط بر نفس، جلوی طغیان آن را در درون خود میگیرند.
در نظام اخلاقی قرآن، فروبردن خشم به تنهایی کافی نیست؛ بلکه این صفت پله اول از یک فرآیند تکاملی است که در آیه ۱۳۴ سوره آلعمران به عفو و گذشت (والعافین عن الناس) و سپس احسان و نیکی کردن (والله یحب المحسنین) متصل میشود. از این رو، کاظمین الغیظ بودن نشانهای از بلوغ روحی عمیق و جهاد اکبر با خواهشهای نفسانی تلقی میگردد.
در تاریخ و ادبیات دینی، بارزترین مظهر و آیینه تمامنمای این فضیلت اخلاقی، امام موسی بن جعفر (ع) هستند. ایشان به دلیل حلم بینظیر، صبوری بیاندازه و فروخوردن خشم در مواجهه با بدرفتاریهای دشمنان و خلفای عباسی، به لقب شریف «کاظم» مشهور گشتند تا این مفهوم برای همیشه با نام ایشان گره بخورد.