یعنی چه
این عبارت در لغت به معنای «گیاه سبزی است که بر روی تودهای از پهن، فضولات حیوانات یا پسماندههای پوسیده میروید». در اصطلاح و کنایات اخلاقی، به هر چیز یا فردی (بهویژه زن) اشاره دارد که ظاهری بسیار زیبا و جذاب دارد، اما در محیطی فاسد، ناپاک و بیاصالت رشد کرده است.
تلفظ
این ترکیب عربی به صورت «خَضْراءُ الدِّمَن» (Khaḍrā’u d-Diman) با کسرهٔ دال یا «خَضْراءُ الدَّمَن» با فتحهٔ دال تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف (۹ حرف) خودِ «خضرا الدمن» است. همچنین کنایههای آن مانند «سبزه مزبله» یا «ظاهرفریب» نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم این اصطلاح در زبان انگلیسی، از عبارات توصیفی مربوط به زیبایی فریبنده یا اصالت ناپاک استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق یا کنایات نزدیک به آن در ادبیات فارسی شامل «سبزهٔ مزبله» (سبزهای که روی زبالهدانی میروید)، «ظاهرفریب»، «گندمنمای جوفروش» و «زیباور» است.
در قرآن
ترکیب «خضراء الدمن» در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال، ریشه لغوی بخش اول آن یعنی «خُضْر / خَضِر» در آیاتی مانند آیه ۹۹ سوره انعام («فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا») برای اشاره به گیاهان سبز به کار رفته است. همچنین از نظر مفهوم اخلاقی، با اصطلاح «شجرهٔ خبیثه» در قرآن قرابت معنایی دارد.
نماد چیست
در روانشناسی اخلاقی و ادبیات، این عبارت نماد افرادی است که با ظاهر آراسته، جذاب یا سخنان شیرین خود دیگران را جذب میکنند، اما به دلیل تربیت نادرست، باطن آلوده یا خاستگاه ناپاک، معاشرت یا ازدواج با آنها مایه فساد، تباهی و پشیمانی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل خضرا الدمن
عبارت «خضراء الدمن» یک ترکیب کنایی مشهور در ادبیات عربی و اسلامی است که در زبان فارسی نیز به عنوان یک اصطلاح اخلاقی و ادبی وام گرفته شده است. ریشه این اصطلاح به حدیثی معتبر از پیامبر اسلام (ص) بازمیگردد که در آن به مسلمانان هشدار داده شده است تا از «خضراء الدمن» دوری کنند. وقتی از ایشان پرسیدند که منظور چیست، فرمودند: «زن زیبارویی که در خانواده و محیطی آلوده و ناپاک رشد کرده است».
از نظر لغوی، این عبارت به گیاه یا سبزه خرم و باطراوتی اشاره دارد که روی تودهای از فضولات حیوانات یا زبالهها رشد میکند؛ ظاهرش سبز و چشمنواز است، اما ریشه در کثافت و آلودگی دارد. این تصویرسازی دقیق لغوی، دقیقاً برای توصیف افرادی به کار میرود که ظاهر فریبنده و باطن یا ریشهای فاسد دارند.
در کاربردهای امروزی و ادبی، این واژه منحصر به روابط زناشویی نیست و به هر موقعیت، کالا، یا فردی اطلاق میشود که جلوه ظاهری آن به شدت جذاب است اما واجد اصالت، سلامت اخلاقی یا ارزش ساختاری درونی نیست و در نهایت مایه گمراهی میشود.