یعنی چه
این واژه به کلاهی سنتی اشاره دارد که از جنس نمد یا پشم ساخته میشد و در دوران عثمانی، به ویژه در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، به عنوان بخشی از لباس رسمی و اداری مردان در خاورمیانه و شمال آفریقا استفاده میشد.
تلفظ
در زبان عربی با حروف شمسی به صورت «اَطْطَرْبوش» تلفظ میشود و شکل بدون الگو و ساده آن در فارسی «طَربوش» خوانده میشود.
در جدول
در جداول متقاطع، پاسخ این کلمه با احتساب «ال» ۷ حرف دارد. معادلهای کوتاهتر آن فِس یا فینه هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این کلاه بیشتر با نام Fez (برگرفته از نام شهر فاس در مراکش) شناخته میشود، هرچند واژه Tarboosh نیز کاملاً کاربرد دارد.
به عربی
در زبان عربی از همین واژه برای اشاره به این نوع کلاه استفاده میشود و جمع آن «طرابیش» است.
به فارسی
در زبان فارسی معادل تککلمهای دقیقی برای آن وجود ندارد و معمولاً به آن «کلاه فِس»، «کلاه عثمانی» یا «کلاه فینه» میگویند. جالب اینجاست که ریشه این کلمه خود از واژه فارسی «سرپوش» گرفته شده است.
در قرآن
این واژه مربوط به دورههای تاریخی متأخر (عصر عثمانی) و یک کلمه مُعرَّب (عربیشده) است؛ بنابراین هیچ ریشه، مشتق یا کاربردی در قرآن کریم ندارد.
نماد چیست
این کلاه در قرن ۱۹ میلادی نماد مدرنسازی پوشش و طبقه اداری-نظامی امپراتوری عثمانی بود. بعدها به نماد هویت ملی و اصالت شهری در کشورهایی چون مصر، سوریه و لبنان تبدیل شد، هرچند با تحولات سیاسی قرن بیستم استفاده رسمی از آن منسوخ گردید.
جمعبندی و توضیح کامل الطربوش
واژه «الطربوش» (یا طربوش) در اصل معرّب و تغییریافته کلمه فارسی «سرپوش» (سر + پوش) است که ابتدا در زبان عربی به شکل «شربوش» و سپس «طربوش» درآمده است. این کلمه معرف کلاهی استوانهای، بدون لبه و منگولهدار به رنگ قرمز است که به عنوان کلاه عثمانی یا فِس نیز شهرت دارد.
این پوشش سر در دوران سلطان محمود دوم عثمانی به عنوان کلاه رسمی کارمندان و نظامیان برگزیده شد تا جایگزین عمامههای سنتی شود و نمادی از مدرنسازی باشد. با فروپاشی عثمانی و روی کار آمدن حکومتهای جدید (مانند آتاتورک در ترکیه و بعدها جمال عبدالناصر در مصر)، استفاده از آن ممنوع یا منسوخ شد و امروزه تنها کاربردی سنتی، هنری و نمادین در فرهنگ کشورهای شام و شمال آفریقا دارد.