معنی
واژه «کهن» یک صفت فارسی است که به ویژگی هر چیز دارای قدمت زمان، دیرینگی و تاریخ باستان اشاره دارد. این کلمه در معنای مقابل نو و تازه به کار میرود و در برخی گویشهای محلی مانند کرمانی، به معنای قنات نیز آمده است.
یعنی چه
وقتی میگوییم چیزی کهن است، یعنی از روزگاران گذشته به جا مانده، زمان زیادی بر آن گذشته و بار معنایی اصالت، حکمت، تجربه و ریشهدار بودن را با خود حمل میکند.
مترادف
این کلمات همگی بر سپری شدن زمان طولانی دلالت دارند و میتوانند در سیاقهای مختلف جایگزین یکدیگر شوند.
متضاد
واژههایی که به زمان حال، تازگی و پدیدههای نوظهور اشاره دارند، به عنوان متضاد این کلمه شناخته میشوند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه مشترک زبانهای ایرانی میانه مشتق شدهاند و مفهوم قدمت و سالخوردگی را در خود دارند.
ریشه
این واژه ریشه اصیل در زبانهای ایرانی میانه دارد؛ به طوری که در زبان پارسی میانه (پهلوی) به صورت kahūn و در زبان پارتی (پارتی اشکانی) به صورت kafōn به معنای قدیم و گذشته به کار میرفته است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «قدیمی یا باستانی» که کلمهای ۳ حرفی خواسته شده باشد، واژه «کهن» پاسخ دقیق است.
به انگلیسی
بسته به لحن متن و میزان قدمت، معادلهای متفاوتی در زبانهای دیگر برای آن وجود دارد که واژه Ancient دقیقترین معادل برای وجه باستانی آن است.
جمعبندی و توضیح کامل کهن
واژه «کهن» یکی از استوارترین و اصیلترین واژگان صفت در زبان فارسی است که ریشه در زبانهای پهلوی و پارتی دارد. این کلمه فراتر از معنای سادۀ «قدیمی»، بار معنایی عمیقی از اصالت، هویت تاریخی، حکمت و ریشهدار بودن را به مخاطب منتقل میکند؛ به همین دلیل در ادبیات فارسی از ترکیبهایی نظیر «پیر کهن» برای اشاره به فرد با تجربه، یا «دیر کهن» برای اشاره به قدمت دنیا استفاده میشود.
این واژه یک لفظ کاملاً فارسی خالص است و به همین جهت در متن عربی قرآن کریم وجود ندارد؛ با این حال، در نخستین و کهنترین ترجمههای فارسی قرآن (مانند ترجمه طبری)، مترجمان از این کلمه برای معادلسازی واژگانی چون «قدیم» بهره بردهاند. توجه به این نکته ظریف اهمیت دارد که نباید واژه فارسی «کهن» را با واژه عربی «کاهن» (به معنی پیشگو) که ریشه و معنای کاملاً متفاوتی دارد، اشتباه گرفت.