یعنی چه
باسور در پزشکی کهن به معنای تورم، التهاب و گشادشدگی سیاهرگهای ناحیه مقعد است که امروزه به آن هموروئید یا بواسیر میگویند. در متون قدیمی گاهی به هرگونه برآمدگی، تکمه یا گوشت زائد در نواحی دیگر بدن مثل داخل بینی یا روی لب نیز باسور گفته میشد.
تلفظ
این واژه به صورت بَاسُور تلفظ میشود و نباید آن را با واژه «پاسور» (ورقبازی یا پست ورزشی در والیبال) اشتباه گرفت.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون 'بیماری بواسیر' یا 'نام قدیمی هموروئید'، واژه ۵ حرفی 'باسور' کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این بیماری از واژه علمی Hemorrhoid و واژه رایجتر Piles استفاده میشود.
به عربی
این واژه در زبان عربی به همین صورت مفرد به کار میرود و شکل جمع تکسیر آن «بواسیر» است که در فارسی امروز رواج بیشتری دارد.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی نیز این واژه به صورت Basur و دقیقاً با همین معنای پزشکی به کار میرود.
به فارسی
در متون فارسی قدیم و فرهنگهای لغت، علاوه بر شکل جمع آن یعنی بواسیر، از واژههای عامیانهتری مثل 'باباسیل' یا اصطلاحات کهنی چون 'خونیفشک' استفاده شده است. همچنین به فرد مبتلا به این بیماری 'مبسور' میگویند.
نماد چیست
باسور صرفاً یک واژه اصطلاحی در طب سنتی و پزشکی است. این واژه فاقد هرگونه نماد فرهنگی، اسطورهای یا معنای عرفانی تثبیتشده است و در ادبیات کلاسیک تنها به عنوان نمادی از رنج، سختی و بیماری مزمن جسمی به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل باسور
واژه «باسور» یک اصطلاح پزشکی کهن است که از طریق زبان عربی وارد ادبیات فارسی شده است، هرچند لغتشناسان ریشه دورتر آن را زبانهای آرامی و سریانی (از واژه besrā به معنی پارهگوشت) میدانند. این واژه در واقع شکل مفرد کلمه بسیار آشناتر «بواسیر» است که در طب امروز با نام «هموروئید» شناخته میشود.
در زبان فارسی معاصر، خود کلمه باسور به ندرت به صورت مجزا در گفتار روزمره شنیده میشود و مردم بیشتر از شکل جمع آن (بواسیر) استفاده میکنند، اما این کلمه در متون کهن پزشکی و فرهنگهای لغتی همچون دهخدا به عنوان نشانهای از تورم رگها یا گوشت زائد در ناحیه نشیمنگاه، بینی و لب ثبت شده است.
این کلمه در متن قرآن کریم نیامده است، اما در احادیث پزشکی کهن به صورت مشتقاتی مانند «مبسُور» (شخص مبتلا به بواسیر) دیده میشود. از نظر املایی نیز باید دقت داشت که این واژه ۵ حرفی با «پاسور» اشتباه گرفته نشود.