یعنی چه
این پدیده ناشی از فشار گازهای درونزمینی است که سنگهای مذاب را با سرعت و شدت به بالا میرانند. ارتفاع این فوارههای آتشین معمولاً از چند ده متر تا چندصد متر تغییر میکند و در موارد استثنایی در آتشفشانهای فعال جهان مانند اتنا یا هاوایی به بیش از ۱۰۰۰ متر نیز میرسد.
تلفظ
ترکیب واژهٔ عربی «فواره» (از ماده فـَوَرَ به معنی جوشیدن و بالا آمدن مایع) و واژهٔ فارسی «گدازه» (از مصدر گداختن).
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع درباره فوران پرتابی آتشفشان یا پرتاب مواد مذاب به هوا، گزینههای فوق کاربرد دارند.
به انگلیسی
در اصطلاحات علمی بینالمللی و زمینشناسی، این پدیده عمدتاً با عبارت Lava fountain شناخته میشود.
به فارسی
این ترکیب یک اصطلاح علمی و معاصر در زبان فارسی است که برای توصیف دقیق این نوع فوران آتشفشانی به کار میرود. واژه گدازه از ریشه فارسی «گداز / گداختن» به معنای ذوب شدن در اثر حرارت ساخته شده است و همخانوادههایی چون گداخته، گدازش و گدازنده دارد.
در قرآن
خود اصطلاح «فواره گدازه» ریشه و کاربرد قرآنی ندارد؛ اما از نظر تصویرسازی بصری، در آیه ۳۲ سوره مرسلات به پرتاب جرقههای بزرگ آتش از جهنم که مانند قصرها هستند («إِنَّهَا تَرْمِی بِشَرَرٍ کَالْقَصْرِ») اشاره شده که شباهت زیادی به فورانهای آتشفشانی دارد.
نماد چیست
در نمادشناسی طبیعی و کاربردهای ادبی معاصر، این پدیده مظهر قدرت پنهان و مهارناپذیر زمین و تغییرات بنیادین جغرافیایی به شمار میرود و به دلیل ابهت و جلوهٔ آتشینش، تصویری از زیبایی در عین تخریب را ارائه میدهد.
جمعبندی و توضیح کامل فوارۀ گدازه
فواره گدازه پدیدهای خیرهکننده و در عین حال هولناک در آتشفشانشناسی است که به دلیل تحت فشار قرار گرفتن ماگما و گازهای درون زمین رخ میدهد. در این فرآیند، مواد مذاب با شدتی بالا از دهانه یا شکافهای آتشفشانی به سمت آسمان پرتاب میشوند و منظرهای شبیه به یک فواره آتشین ایجاد میکنند که ارتفاع آن گاهی به صدها متر میرسد.
این واژه اصطلاحی ترکیبی و معاصر در زبان فارسی است؛ «فواره» ریشهای عربی به معنای جوشش دارد و «گدازه» از مصدر خالص فارسی «گداختن» به معنی ذوب شدن بر اثر حرارت بالا گرفته شده است. این پدیده در زبان انگلیسی Lava fountain نامیده میشود و در جداول کلمات متقاطع معمولاً به عنوان نمادی از فورانهای پرتابی یا چشمههای مواد مذاب شناخته میشود.
اگرچه این عبارت علمی در متون کلاسیک یا کتاب آسمانی قرآن به طور مستقیم ذکر نشده، اما توصیفات بصری مشابهی از پرتاب زبانه و جرقههای بزرگ آتش در برخی آیات دیده میشود. در ادبیات و نمادشناسی مدرن، فواره گدازه نمایانگر خشم مهارناپذیر زمین، دگرگونیهای ناگهانی طبیعت و تلاقی زیبایی و تخریب است.