یعنی چه
واژه «مخطور» اسم مفعول از ریشه عربی «خ-ط-ر» است و دو معنای عمده دارد: یکی آنچه به ذهن، فکر و خاطر انسان خطور کرده و یادآوری شده است، و دیگری کسی یا چیزی که در معرض خطر، ریسک و هلاکت قرار گرفته یا به مخاطره افتاده است.
تلفظ
این کلمه به فتح میم، سکون خاء، ضم طاء و واو کشیده تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این کلمه در جدول ۵ حرف دارد. بسته به طراح جدول، معادلهای آن میتواند خطرناک یا به یادآمده باشد.
به انگلیسی
با توجه به دو کاربرد معنایی واژه، در متون انگلیسی معادلهای مربوط به تهدید و ریسک یا مفاهیم ذهنی برای آن استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در خود زبان عربی نیز به هر دو معنای خطورکننده به ذهن و امر خطرناک به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی معادلهای دقیقی چون «به خاطر گذشته»، «متصور»، «پرخطر» و «تهدیدشده» برای این کلمه در نظر گرفته میشود.
در قرآن
کلمه «مخطور» با حرف «طاء» در قرآن کریم به کار نرفته است. با این حال، واژه همآوا و مشابه آن یعنی «مَحْظُور» (با ظاء) به معنی ممنوع و منعشده در آیه ۲۰ سوره اسراء آمده است که نباید با این واژه اشتباه گرفته شود.
جمعبندی و توضیح کامل مخطور
واژه «مخطور» از جمله کلمات عربی وارد شده به زبان فارسی است که از ریشه ثلاثی مجرد «خطر» مشتق شده است. این کلمه در متون کهن و نظم و نثر کلاسیک کاربردی دوگانه داشته است؛ از یک سو به مفهوم ذهنیِ خطور کردن، یادآوری و آنچه به خاطر میگذرد اشاره دارد و از سوی دیگر، جنبه عینیِ ریسک، تهدید و قرار گرفتن در آستانه هلاکت و خطر را بازگو میکند.
در کاربردهای معاصر، هرگاه این واژه به کار میرود بیشتر ذهن مخاطب را به سمت واژگانی چون مخاطره، خطرناک و خطیر سوق میدهد. با این حال، شناخت ریشه اصیل آن به درک دقیقتر متون ادبی کمک میکند. همچنین باید توجه داشت که این واژه در املای خود دارای حرف «طاء» است و نباید با کلمه قرآنی «محظور» به معنای ممنوعیت اشتباه شود.
به طور کلی، مخطور وجه مفعولیِ یک موقعیت یا یک ایده است؛ یعنی یا ایدهای است که به مغز خطور کرده و یا پدیدهای است که چتر خطر بر سر آن سایه افکنده است. این ظرافتهای معنایی سبب شده تا در حل جداول و درک متون کهن اهمیت خاصی داشته باشد.