معنی
مضمون در اصل به معنی ایده، موضوع یا مفهوم محوری است که در یک نوشته، شعر، کتاب یا اثر هنری گنجانده شده و به مخاطب منتقل میشود.
یعنی چه
وقتی از مضمون یک سخن یا اثر صحبت میشود، منظور همان پیام، درونمایه و ماده اصلی تشکیلدهنده آن است که در برابر ظاهر و قالب قرار میگیرد.
مترادف
این کلمات در زبان فارسی بیشترین شباهت معنایی را با مضمون دارند و در متون مختلف به جای آن استفاده میشوند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه ثلاثی مجرد عربی (ض م ن) اشتقاق یافتهاند و با مفهوم در بر گرفتن یا تعهد ارتباط دارند.
جمله سازی
تلفظ
این واژه به صورت مَضْمُون (Mazmoon) تلفظ میشود؛ میم اول مفتوح، ضاد ساکن، میم دوم مضموم و واو کشیده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع معمولاً در پاسخ به طراحان برای راهنماییهایی همچون 'محتوا'، 'درونمایه' یا 'فحوای کلام'، واژه ۵ حرفی 'مضمون' مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به سیاق متن، میتوان از معادلهای فوق برای ترجمه دقیق این واژه به زبان انگلیسی استفاده کرد.
به عربی
واژه مضمون خود ریشه عربی دارد، اما در عربی مدرن برای اشاره به مفهوم ادبی و رسانهای آن از این کلمات استفاده میشود.
به فارسی
سرهترین و دقیقترین معادلهای فارسی اصیل برای این واژه بیگانه، دو کلمه زیبای 'درونمایه' و 'پیام' هستند.
جمعبندی و توضیح کامل مضمون
واژه «مضمون» ریشه در زبان عربی (ض م ن) دارد و در اصل به معنای چیزی است که در ضمن یا درون چیز دیگری قرار گرفته یا ضمانت شده است. با ورود این کلمه به زبان فارسی و حوزه نقد ادبی، معنای آن توسعه یافت و امروزه به طور عمده برای اشاره به ایده محوری، پیام، محتوا یا درونمایه یک اثر کلامی، مکتوب یا هنری به کار میرود.
در ادبیات و هنر، مضمون همواره در تقابل با «شکل»، «فرم» یا «قالب» بررسی میشود. در حالی که فرم به ساختار ظاهری، وزن، قافیه یا تکنیکهای اجرایی اشاره دارد، مضمون همان هسته ذهنی، اندیشه و معنای عمیقی است که هنرمند قصد دارد به مخاطبان خود منتقل کند و ارزش یک اثر اغلب بر اساس توازن میان این دو سنجیده میشود.