معنی
شپش حشرهای بسیار کوچک، بدون بال و خونخوار از راسته نیمبالان است که به عنوان انگل خارجی روی بدن، مو یا لباس انسان و برخی پستانداران زندگی میکند. این موجود با مکیدن خون میزبان تغذیه کرده و تخمهای آن که به شدت به موها میچسبند، «رشک» نامیده میشوند.
مترادف
در متون کهن فارسی و عربی از واژههایی مانند قمل، دیوچه و کرم جامه به عنوان هممعنی این حشره استفاده شده است.
متضاد
از آنجا که واژه شپش نام یک جاندار و اسم ذات است، در منابع واژگانی برای آن متضاد لغوی و اصطلاحی تعریف نشده است.
ریشه
این واژه ریشه در زبانهای باستانی ایران دارد و در فارسی میانه به صورت «سپیش» (spiš) به کار میرفته است. در متون کهن زرتشتی مانند وندیداد، این موجود در دسته خرفستران (موجودات زیانکار) طبقهبندی شده است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این پرسش دقیقاً ۳ حرف دارد. همچنین ممکن است واژه «قمل» به عنوان معادل عربی آن مد نظر باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Louse برای حالت مفرد و واژه Lice برای حالت جمع این حشره به کار میرود. در اصطلاحات عامیانه گاهی از cootie نیز استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به این حشره قمل گفته میشود. این واژه در آیه ۱۳۳ سوره اعراف قرآن کریم نیز به عنوان یکی از بلاهای قوم فرعون ذکر شده است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی و آذربایجانی، معادل دقیق کلمه شپش، واژه کوتاه «Bit» است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی، شپش نماد آلودگی، فقر شدید، بیپولی و حقارت است. برای مثال، کنایه معروف «شپش در جیبش چهارقاب میزند» نشاندهنده تهیدستی و فقر مطلق یک شخص است. همچنین کنایه از افراد طفیلی و انگل جامعه دارد.
جمعبندی و توضیح کامل شپش
شپش حشرهای ریز، بدون بال و خونخوار است که به عنوان انگل خارجی بر روی بدن انسان و جانوران زندگی میکند و از طریق بهداشت ضعیف یا تماس مستقیم به سرعت منتقل میشود. تخم این حشره رشک نام دارد و ریشه این کلمه به زبان فارسی میانه و واژه «سپیش» بازمیگردد. این کلمه در قرآن کریم نیز تحت عنوان «الْقُمَّلَ» به عنوان یکی از عذابهای قوم فرعون یاد شده است.
در فرهنگ و ادبیات عامه، شپش جایگاهی کنایی دارد و معمولاً به عنوان نمادی از فقر، تنگدستی، آلودگی و حقارت به کار میرود؛ به طوری که ضربالمثلهای متعددی مانند چهارقاب زدن شپش در جیب، نشاندهنده تهی بودن دست فرد از مال دنیاست.