معنی
وتو به معنای حق یا قدرتِ ردّ کردن، لغو کردن یا جلوگیری از تصویب یک تصمیم، قانون یا پیشنهاد توسط یک مقام یا نهاد بالاتر است؛ به طوری که حتی در صورت موافقت اکثریت نیز آن مصوبه ابطال میشود.
یعنی چه
این اصطلاح در عرصهٔ سیاست و حقوق کاربرد دارد و یعنی یک مقام یا کشور (مانند اعضای دائم شورای امنیت یا رئیسجمهور) میتواند با رای منفی خود، جلوی اجرایی شدن یک تصمیم جمعی را بگیرد.
مترادف
واژههایی چون منع کردن، مخالفت، ابطال و رد کردن یکطرفه مصوبات، به عنوان مترادفهای این کلمه به کار میروند.
متضاد
کلماتی که مفهوم پذیرش، امضا و قانونی کردن یک طرح را میرسانند، متضاد این واژه هستند.
ریشه
این واژه ریشه در زبان لاتین دارد و از عبارت veto به معنی «من منع میکنم» یا «مخالفم» گرفته شده است. تبار آن به رم باستان بازمیگردد که در آن مقامات مدافع حقوق مردم (تریبونها) حق داشتند تصمیمات سایر مراجع را ملغی کنند.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت «وَ تو» (Veto) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به پرسشهایی نظیر «حق رد قانون» یا «مخالفت رسمی»، واژهٔ ۳ حرفی «وتو» مد نظر است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از واژهٔ Veto هم به عنوان اسم (حق وتو) و هم به عنوان فعل (وتو کردن) استفاده میشود.
به فارسی
به دلیل رواج گستردهٔ این وامواژه در ادبیات سیاسی فارسی، معادل مستقیم تککلمهای برای آن استفاده نمیشود، اما عباراتی مانند «حق نقض» یا «حق منع و ابطال» نزدیکترین برگردانهای آن هستند.
معنی انگلیسی/خارجی
واژهٔ Veto در حقوق بینالملل و سیاست جهانی، به ویژه در ساختار شورای امنیت سازمان ملل متحد، به قدرت پنج عضو دائم برای جلوگیری از تصویب هرگونه قطعنامهٔ غیرپروسجری اشاره دارد. این کلمه در انگلیسی به صورت فعلی (Vetoed/Vetoing) نیز کاربرد گستردهای در رد لایحهها توسط قوای مجریه دارد.
جمعبندی و توضیح کامل وتو
واژهٔ «وتو» یک اصطلاح کلیدی در حقوق اداری، اساسی و سیاست بینالملل است که به یک مقام یا نهاد ارشد، قدرتِ قانونیِ رد کردن یکجانبهٔ یک مصوبه یا قانون را میدهد. این سازوکار به گونهای طراحی شده که حتی اگر اکثریت قاطع اعضا با طرحی موافق باشند، دارندهٔ این حق میتواند با رای منفی خود کل فرآیند را متوقف و ابطال کند.
ریشهٔ تاریخی این واژه به روم باستان بازمیگردد که در آن به تریبونها اجازه داده میشد در برابر اقدامات مداخلهآمیز حکومتی علیه شهروندان ایستادگی کنند. امروزه مشهورترین کاربرد آن در شورای امنیت سازمان ملل متحد است که در آن پنج عضو دائم میتوانند قطعنامهها را وتو کنند، و همچنین در ساختار حکومتی برخی کشورها که رئیسجمهور حق رد مصوبات مجلس را دارد.