نور مجرد یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل نور مجرد

ترکیب «نور مجرد» یک اصطلاح تخصصی در حوزه فلسفه اسلامی و عرفان نظری است که بیش از هر چیز با حکمت اشراق شیخ شهاب‌الدین سهروردی گره خورده است. در این مکتب فکری، نور مجرد به موجودی زنده، باواسطه یا بی‌واسطه، و آگاه به ذات خود اطلاق می‌شود که از قید و بندهای ماده، زمان، مکان و حجم کاملاً پاک و منزه است. به بیان ساده، نوری است که برخلاف نور خورشید یا چراغ، روی جسمی نمی‌افتد بلکه خودش قائم‌به‌ذات است.

این اصطلاح گرچه در متن قرآن کریم به طور مستقیم نیامده، اما بستری تفسیری برای تبیین حقیقت انوار الهی و ملائکه فراهم آورده است. در ساختار واژه‌گزینی، ریشه «نور» به روشنایی و ظهور اشاره دارد و «مجرد» به معنای برهنه شدن از ویژگی‌های مادی است؛ از این رو نماد تامِ خودآگاهی، تجرد و علم حضوری در لایه‌های بالای هستی به شمار می‌رود.