یعنی چه
واژهٔ «والاتبار» در زبان فارسی به فردی دلالت دارد که از خاندانی شریف، بزرگزاد و بااصالت برخاسته است و دارای نژاد و دودمان پاک و بلندمرتبه است.
تلفظ
این واژه از دو بخش «والا» (با مصوتهای بلند) و «تبار» (با فتحة ت و مصوت بلند با) تشکیل شده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم اصالت خانوادگی و نسب عالی از واژگانی چون Noble یا ترکیبات حاوی birth و lineage استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی واژهٔ Soylu دقیقترین برگردان برای مفاهیمی است که به نژاد و تبار والا اشاره دارند.
به فارسی
مترادفهای واژهٔ والاتبار در زبان فارسی شامل کلماتی چون والانژاد، والاگهر، شریفنسب، نجیب، نژاده، بزرگزاد، اصیل و عالینسب است که همگی بر بزرگی خاندان دلالت دارند.
در قرآن
این واژه ترکیبی و کاملاً فارسی است و در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، قرآن کریم ملاک برتری انسانها را نه در تبار و نسب مادی، بلکه در تقوا میداند؛ چنانکه در آیه ۱۳ سوره حجرات میفرماید: «إن أكرمكم عند الله أتقاكم».
نماد چیست
والاتبار در فرهنگ و ادبیات کلاسیک فارسی نمادی از ریشهدار بودن، بزرگی، نجابت اجتماعی و اصالت اخلاقی و خاندانی است و مابازای مادی یا حیوانی خاصی در عامه ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل والاتبار
واژهٔ «والاتبار» یک صفت مرکب بیانی در زبان فارسی است که از ترکیب دو واژهٔ «والا» به معنای بلندمرتبه و شریف، و «تبار» به معنای دودمان، نسل و اصل و نسب ساخته شده است. این کلمه در ادبیات و گفتگوهای رسمی برای توصیف و ستایش افرادی به کار میرود که از خانوادهها و خاندانهای پاکزاد، نجیب و بزرگمرتبه برخاستهاند و اصالت رفتاری و خانوادگی دارند.
از نظر معنایی، این واژه با کلماتی چون والاگهر، والانژاد و شریفنسب همپوشانی کامل دارد و در نقطهٔ مقابلِ صفتهایی مانند فرومایه، بدگهر یا پستتبار قرار میگیرد. اگرچه در فرهنگهای لغت این واژه بیشتر ناظر بر جایگاه اجتماعی و خانوادگی است، اما در نگاه اخلاقی و معنوی، اصالت واقعی به منش و تقوای فرد بازمیگردد.