معنی
واژه «نگون» در زبان فارسی به حالت یا وضعیتی اشاره دارد که در آن چیزی برعکس، وارونه یا سرته شده باشد. این کلمه همچنین برای توصیف حالت خمیده، رو به زمین و سرازیر نیز به کار میرود.
یعنی چه
وقتی میگوییم چیزی نگون است، یعنی از حالت طبیعی و ایستادهی خود خارج شده و به سمت پایین یا برعکس متمایل شده است. در اصطلاح و کنایات ادبی، این واژه میتواند به معنای تیرهبختی و انحطاط نیز باشد.
متضاد
کلمات متضاد «نگون» نشاندهندهی حالت ایستادگی، بلندی و قرارگیری در جهت صحیح و مستقیم هستند.
جمله سازی
تلفظ
این واژه به صورت فتحهی حرف اول و ضمهی کشیده (واو) در بخش دوم تلفظ میشود: [ne-gūn]
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «وارونه یا سرازیر» در قالب ۴ حرف، واژه «نگون» است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن و کاربرد فیزیکی یا استعاری آن، میتوان از معادلهای فوق در زبان انگلیسی استفاده کرد.
به فارسی
برگردانها و جایگزینهای خالص فارسی برای این واژه شامل کلماتی مانند واژگون، نگونسار، خمیده و سرازیر است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، نگون شدن پرچم یا درفش نماد شکست کامل است. همچنین سرِ نگون داشتن کنایه از شرمساری یا خضوع بوده و گل لاله نگون (واژگون) در اساطیر ایرانی نماد اندوه و زاری (مانند سوگ سیاوش) به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل نگون
واژه «نگون» یک صفت اصیل فارسی با ریشهای کهن در زبان پهلوی (فارسی میانه) است که در اصل به معنای فیزیکیِ وارونه، سرازیر، دمر و رو به پایین اشاره دارد. این کلمه در طول تاریخ زبان فارسی، کاربردهای استعاری و کنایی گستردهای پیدا کرده است؛ به طوری که در ترکیبهایی نظیر «نگونبخت»، مفهوم بدبختی، سقوطِ اقبال و تیرهروزی را متبادر میکند.
در ادبیات و نمادشناسی ایرانی، این واژه همواره با مفاهیمی چون شکست، شرمساری و اندوه گره خورده است؛ برای نمونه، واژگون شدن درفش یک سپاه به معنای تسلیم یا نابودی آن است و گل لاله نگون نیز یادآور داستانهای حماسی و سوگواریهای اساطیری است. این کلمه با ۴ حرف، جایگاه ویژهای در متون منظوم و منثور کلاسیک دارد.