یعنی چه
غرضورزی یا غرضرانی به معنای دخالت دادن تمایلات شخصی، کینهتوزی، بدخواهی و منافع فردی در یک کار یا داوری است؛ به طوری که فرد از مسیر حق و انصاف خارج شده و بر اساس پیشداوری یا دشمنی پنهان عمل کند.
تلفظ
واژه «غرض» با فتح غین و راء تلفظ میشود و بخشهای «ورزی» و «رانی» به صورت ترکیبهای حاصل از مصدر مرخم (ورزیدن و راندن) خوانده میشوند.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی چون کینهتوزی، بدخواهی، عناد، عداوت و جانبداری به عنوان پاسخهای هممعنی و کوتاهتر کاربرد دارند.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، اگر منظور قضاوت غیرمنصفانه باشد از واژههای Bias و Prejudice و اگر منظور دشمنی و نیت بد باشد از Spitefulness و Malice استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از واژههایی که به جانبداری کورکورانه (تحیز و انحیاز) یا کینه قلبی (حقد و ضغینه) اشاره دارند، استفاده میشود.
به فارسی
واژههای کاملاً فارسی یا ترکیبهای رایج در زبان فارسی برای این مفهوم شامل کینهتوزی، بدخواهی، دشمنی، پاکدل نبودن و پیشداوری غیرمنصفانه است. متضاد آن نیز نیکخواهی، بیطرفی و انصاف نام دارد.
در قرآن
خود ترکیب ترکیبی و فارسی «غرضورزی» در قرآن وجود ندارد. با این حال، مفاهیم معادل آن مانند «غِلّ» (کینه و نیت ناپاک دلی) در آیه ۱۰ سوره حشر (...وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا...) و رفتارهای منافقانه یا «اتباع الهوی» (پیروی از هوای نفس در قضاوت) به وفور مورد نکوهش قرار گرفته است.
نماد چیست
این مفهوم یک اصطلاح اخلاقی و رفتاری است و نماد تصویری یا المان فیزیکی مشخصی در فرهنگها ندارد؛ اما در ادبیات اخلاقی، نماد تعصب تاریک، نگاه جانبدارانه و آلوده شدن حقیقت به تمایلات نفسانی محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل غرض رانی یا غرض ورزی
غرضورزی یا غرضرانی یکی از رذایل اخلاقی و رفتاری است که در آن فرد، معیار حق، حقیقت و انصاف را رها کرده و تصمیمات، قضاوتها یا سخنان خود را بر پایه کینههای شخصی، پیشداوریهای منفی یا جلب منافع فردی استوار میکند. این واژه ساختاری ترکیبی دارد؛ بخش اول آن یعنی «غرض» از ریشه عربی به معنای هدف و نیت گرفته شده و بخش دوم آن از مصدرهای فارسی ورزیدن و راندن شکل یافته است.
در بافتهای اجتماعی و قضایی، غرضورزی نقطه مقابل عدالت و بیطرفی است و مانع بزرگی برای دیدن واقعیتها به شمار میرود. فرد مغرض با پنهان کردن مقاصد واقعی خود پشت نقابهای مختلف، تلاش میکند به دیگران ضربه بزند یا جریان امور را به نفع خود تغییر دهد، که این امر در تمام نظامهای اخلاقی و دینی به شدت مذموم است.