معنی
این واژه برای توصیف شعر، موسیقی، روایت یا رفتاری به کار میرود که شجاعت، فداکاری، عظمت و جنگآوری پهلوانان را بازگو کند و حس دلاوری را در مخاطب برانگیزد.
یعنی چه
در اصطلاح عام و ادبی، هر اثر، اقدام یا رویدادی که با شکوه، عظمت، ایستادگی و کارهای بزرگِ پهلوانی همراه باشد را حماسی میگویند.
مترادف
این واژهها همگی بر مفاهیم شجاعت، نبرد و رفتارهای پرابهت و دلاورانه دلالت دارند.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه در زبان فارسی با فتحهی حرف اول (ح)، الف ممدوح و یای نسبت در پایان به صورت حَمَاسِيّ یا حماسی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی نظیر رزمی، پهلوانی یا خود کلمه حماسی به عنوان پاسخ قرار میگیرند.
به انگلیسی
واژه Epic بیشتر برای آثار ادبی و سنتی طویل و Heroic برای اقدامات شجاعانه به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی از واژه ملحمی برای شعر و آثار حماسهسرایی و از بطولی برای کارهای قهرمانانه استفاده میشود.
به فارسی
از آنجا که اصل این واژه از ریشه عربی گرفته شده، برگردان خالص و صفت فارسی اصیل برای آن، واژههایی مانند پهلوانی، رزمی و دلاورانه است.
جمعبندی و توضیح کامل حماسی
واژه حماسی ریشه در زبان عربی (از ماده حمس به معنای شور و شدت) دارد، اما پس از ورود به زبان فارسی با یای نسبت ترکیب شده و هویتی کاملاً ادبی و ملی یافته است. این اصطلاح عمدتاً برای توصیف نوعی از ادبیات (ادبیات حماسی) به کار میرود که محور آن جنگها، اساطیر، پهلوانان و ابهت ملی است. شاهنامه فردوسی بزرگترین و درخشانترین نماد حماسه در فرهنگ ایران زمین به شمار میرود.
علاوه بر جنبه ادبی، کاربرد این واژه در جامعه برای هر نوع رفتار، ایستادگی یا هنری که حس غرور، شجاعت و عظمت را القا کند، رایج است. در حقیقت، مفهوم حماسی با نمادهایی چون شیر و عقاب، و شخصیتهای اسطورهای مانند رستم گره خورده است که مظهر پیروزی خیر بر شر و مقاومت ملی هستند.