معنی
در اصل یک مصدر عربی است که وارد زبان فارسی شده و به معنای فریب دادن، مکر، ظاهرسازی و ریاکاری بهکار میرود. در متون قدیمی نیز به معنای آراستن و زیبا جلوه دادن سخن دروغ یا امر باطل استفاده میشده است.
یعنی چه
این واژه زمانی به کار میرود که فردی برای رسیدن به مقاصد خود، حقیقت را پنهان کرده و با دروغپردازی، نفاق و رفتار دورویانه، خود یا کارش را درست و حق جلوه دهد.
مترادف
واژههای فوق همگی بر ابعاد مختلف حیلهگری، دورویی و آراستن باطل دلالت دارند.
متضاد
این کلمات نشاندهنده تطابق کامل ظاهر و باطن و حرکت بر مدار حق و حقیقت هستند.
هم خانواده
این واژهها از ریشه ثلاثی مجرد «ز و ر» مشتق شدهاند که در اصل به معنی انحراف و کجی است.
ریشه
این کلمه مصدری عربی است. واژه «زَوَر» در لغت به معنای انحراف، کجی و مایل شدن از حق به سمت باطل است و به همین دلیل به دروغ و فریب، تزویر میگویند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند فریب، دورویی، ریاکاری و مکر به عنوان راهنما برای رسیدن به واژه ۵ حرفی «تزویر» میآیند.
به انگلیسی
بسته به بافت متن (فریبکاری اجتماعی، دورویی مذهبی یا تقلب کاری مادی) میتوان از معادلهای فوق استفاده کرد.
جمعبندی و توضیح کامل تزویر
واژه «تزویر» یکی از کلیدیترین مفاهیم اخلاقی و اجتماعی در فرهنگ و ادبیات فارسی است. این کلمه که ریشهای عربی دارد، به معنای آراستن باطل در لباس حق و فریب دادن مردم از طریق ظاهرسازی است. در ادبیات کلاسیک ما، بهویژه در دیوان حافظ، تزویر به عنوان بزرگترین گناه زاهدان دروغین و مصلحتاندیشان دورو کوبیده شده و در تقابل مستقیم با «اخلاص» و «رندی بیآلایش» قرار میگیرد.
در حوزه اجتماعی و سیاسی معاصر نیز، این واژه بار معنایی ویژهای یافته است؛ چنانکه در تحلیلهای ساختار قدرت، تزویر به عنوان ضلع تحمیق و فریب مذهبی در کنار «زر» (ثروت مفسد) و «زور» (قدرت سرکوبگر) شناخته میشود. اگرچه خود واژه تزویر در قرآن نیامده، اما ریشه آن (زور به معنی باطل) و مفهوم عمیق آن در قالب واژههایی چون نفاق و خدعه همواره نکوهش شده است.