یعنی چه
این عبارت در زبان محاورهای و کوچهبازاری برای تشدید بار منفی کلمه «گدا» استفاده میشود و به افراد بسیار تهیدست، پاپتی، بیسروپا یا اشخاصی که با وجود داشتن مال، بسیار خسیس و ناخنخشک هستند، اطلاق میگردد.
تلفظ
این اصطلاح در گویش عامیانه تهرانی و برخی مناطق دیگر به صورت روان و با آهنگ کشیده در بخش دوم تلفظ میشود تا بار تحقیرآمیز آن بیشتر نمایان شود.
در جدول
در جدول کلمات متقاطع، پاسخ دقیق این عبارت ۹ حرف دارد. مفاهیمی چون گدای ژندهپوش یا فقیر و بیسروپا میتوانند به این واژه اشاره داشته باشند.
به انگلیسی
بسته به کاربرد آن در جمله، اگر منظور فقر شدید باشد از کلماتی مانند Pauper یا Ragged beggar و اگر منظور خساست و تنگنظری باشد از واژههایی نظیر Stingy یا Miser استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی کلمه صعلوک به خوبی معنای فرد فقیر و بیسروپا را منتقل میکند و برای کاربرد کنایی خساست، ترکیب شحاذ لئیم مناسب است.
به فارسی
معادلهای اصیل و واژگان مترادف فارسی آن شامل تهیدست، پاپتی، مفلس، بینوا، دریوزهگر، ناخنخشک و تنگنظر هستند که هم بُعد فقر مادی و هم بُعد خساست رفتاری را پوشش میدهند.
در قرآن
اصطلاح «گدا گودوله» یک ترکیب کاملاً بومی، معاصر و عامیانه فارسی است و در متون کهن یا قرآن کریم وجود ندارد. البته مفاهیم مرتبط با آن مانند «سائل»، «فقیر»، «مسکین» یا «بخیل» به دفعات در قرآن مطرح شدهاند.
نماد چیست
این کلمه نماد رسمی یا اسطورهای ندارد، اما در فرهنگ عامه و ادبیات کوچهبازاری مظهر فقر توأم با بیارزشی اجتماعی یا تصویرگر انسانهای ممسکی است که چشم دیدن دارایی دیگران را ندارند و خود نیز خوار زندگی میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل گدا گودوله
عبارت «گدا گودوله» (یا گدا گدوله) یک ترکیب عامیانه، کنایی و تحقیرآمیز در زبان فارسی است که از پیوند واژه کهن «گدا» (با ریشه اوستایی به معنی خواهش و درخواست) و واژه مهمل و آهنگین «گودوله» ساخته شده است. این بخش دوم صرفاً برای وزن دادن، کوچکنمایی و تشدید بار منفی کلمه به آن افزوده شده و فاقد ریشه رسمی مستقل است.
این اصطلاح در جامعه کاربردی دوگانه دارد؛ از یک سو به آدمهای بسیار فقیر، ژندهپوش، بیسروپا و آواره اطلاق میشود و از سوی دیگر، در قالب کنایه، برای توصیف افراد بسیار خسیس، ناخنخشک و ممسک به کار میرود که علیرغم داشتن یا نداشتن مال، دیدگاهی تنگنظرانه به دنیا دارند.
با توجه به بومی و محاورهای بودن، این ترکیب هیچ پیشینه قرآنی یا رسمی در متون فصیح قدیمی ندارد و امروزه بیشتر در زبان گفتاری، طنز یا به عنوان توهینی برای تحقیر فقر شدید و دنائت طبع شنیده میشود که در جدول کلمات متقاطع نیز به عنوان یک عبارت ۹ حرفی شناخته میشود.