یعنی چه
«ابن مغازلی» یک اسم خاص و لقب تاریخی در زبان عربی است. «ابن» به معنای پسر و «مغازلی» صفت نسبی از مغازل (ریشه غزل به معنی رشتن ریسمان و پشم) است. در اصطلاح تاریخ اسلام، این لقب متعلق به ابوالحسن علی بن محمد جلابی واسطی، محدث و مورخ برجسته اهل سنت در قرن پنجم قمری است که به دلیل سکونت یکی از اجدادش در محله مغازلیان (دوکریسان) در شهر واسط عراق به این نام معروف شد.
تلفظ
این ترکیب به صورت اضافه لفظی قرائت میشود: اِبن (با کسره ب) + مُغازِلی (با ضمه م، الف مدّی، کسره ز).
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحان سوال در زمینه «محدث واسط»، «نویسنده کتاب مناقب امام علی (ع)» یا «فقیه و مورخ شافعی قرن ۵» کاربرد دارد و دقیقاً از ۹ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در متون آکادمیک و دانشنامههای انگلیسی زبان برای اشاره به این شخصیت تاریخی از این عبارات لاتین استفاده میشود.
به عربی
در منابع و تراجم اسلامی نام وی همراه با الف و لام تعریف به صورت ابنالمغازلی ثبت شده است.
به فارسی
برگردان تحتاللفظی این نام خاص به زبان فارسی معادل «پسرِ ریسنده» یا «فرزندِ دوکریس» است، هرچند که در زبان فارسی کاربرد عمومی ندارد و صرفاً به عنوان یک اسم علم تاریخی شناخته میشود.
در قرآن
ترکیب «ابن مغازلی» اسم خاص مربوط به قرون بعد از اسلام (قرن پنجم قمری) است؛ بنابراین هیچگونه کاربرد، ریشه یا اشاره مستقیمی در متن قرآن مجید ندارد.
نماد چیست
در فرهنگ و کلام اسلامی (بهویژه مکتب تشیع)، نام ابن مغازلی به عنوان یک عالم و محدث شافعی مذهب، نمادی از حقانیت، اصالت و تواتر روایات مربوط به فضائل و مناقب امام علی (ع) و حضرت زهرا (س) در منابع عامه و اهل سنت به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ابن مغازلی
«ابن مغازلی» یک واژه عمومی با معنای کاربردی در زبان روزمره نیست، بلکه یک اسم خاص (عَلَم) و لقب تاریخی متعلق به «ابوالحسن علی بن محمد جلابی واسطی» است. این شخصیت برجسته، فقیه، مورخ و محدث مذهب شافعی در قرن پنجم هجری قمری بود که در شهر واسط عراق زندگی میکرد. وجه تسمیه این لقب به ریشه لغوی «غزل» (ریسمانبافی و دوکریسی) بازمیگردد و نشاندهنده آن است که یکی از اجداد وی در محله صنف دوکریسان (مغازلیان) سکونت داشته است.
شهرت اصلی ابن مغازلی در تاریخ اسلام و فرهنگ مذهبی به خاطر تالیف کتاب ارزشمند «مناقب الإمام علی بن أبی طالب» است. او در این اثر روایات و احادیث مستند و محکم فراوانی را در ستایش و فضایل اهل بیت (ع) گردآوری کرده است؛ به همین دلیل، نام او در مباحث کلامی و تاریخی همواره به عنوان سندی بر وثاقت مناقب امیرالمؤمنین در منابع اهل سنت یاد میشود.