یعنی چه
تکبر و غرور به معنای خودپسندی، فخر، و تظاهر به عظمتی است که فرد فاقد آن است. در ادبیات لغوی، تکبر برترجویی بر دیگران است و غرور در ریشه اصلی به معنی فریب خوردن و غفلت از حقیقت است که در عرف فارسی به معنای همان خودخواهی و احساس برتری کاذب به کار میرود.
تلفظ
واژه تکبر به صورت تَکَبُّر [takabbur] و واژه غرور به صورت غُرور [ḡurur] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این نشانه با توجه به تعداد حروف میتواند کلماتی چون کبر، نخوت، تفرعن و خودبینی باشد.
به انگلیسی
برای انتقال مفاهیم این واژه در زبان انگلیسی از واژگان متعددی با توجه به لحن و شدت اثر استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، تکبر به معنی رذیله اخلاقی خودبرتربینی است اما غرور به معنای فریب خوردن و غافل شدن از حقایق است.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی این مفاهیم شامل واژههایی چون خودبینی، خودپسندی، تبختر، نخوت، منیت و فیس مِیباشد. واژههای متضاد آن نیز فروتنی، تواضع و خضوع هستند.
در قرآن
در قرآن کریم، تکبر صفتی نکوهیده برای انسان و ابلیس (در ماجرای سجده نکردن بر آدم) و صفتی ممدوح برای خداوند به معنای دارنده کبریا و عظمت واقعی است. واژه غرور نیز در قرآن منحصراً به معنی فریب و غفلت آمده است؛ مانند «إِنِ الْکافِرُونَ إِلاَّ فِی غُرُورٍ».
نماد چیست
در ادبیات اخلاقی و مذهبی، ابلیس نماد اصلی تکبر است. در ادبیات عامه و تمثیلی، طاووس نماد خودپسندی، حباب به دلیل باد داشتن و توخالی بودن نماد طنزآمیز غرور، و سراب نماد فریب و غفلت (معنای قرآنی غرور) است.
جمعبندی و توضیح کامل تکبر یا غرور
تکبر و غرور اگرچه در زبان فارسی امروز به عنوان مترادف یکدیگر و به معنای خودبزرگبینی و فخرفروشی به کار میروند، اما در ریشهشناسی عربی دو مفهوم متمایز دارند. تکبر از ریشه «کبر» به معنای خود را بزرگتر از آنچه هست دیدن و برتریجویی بر دیگران است، در حالی که غرور از ریشه «غرر» در اصل به معنای فریب خوردن، غفلت و دلخوش کردن به امر باطل و توخالی است.
این مفاهیم در ادبیات مذهبی و اخلاقی به شدت نکوهش شدهاند؛ چرا که تکبر مانع اصلی پذیرش حقیقت و عامل سقوط معنوی انسان تلقی میشود، همانگونه که ابلیس به دلیل همین صفت از درگاه الهی رانده شد. در نمادشناسی ادبی نیز این حالات را به حباب توخالی یا طاووس خودپسند تشبیه میکنند تا بیپایه بودن این احساسات اخلاقی را نمایان سازند.