یعنی چه
«اغ قویئن» شکل مکتوب و عامیانه یا گویشی از عبارت ترکی «آققویون» (Ak koyun) است که در تاریخ به صورت «آققویونلو» به معنی صاحبان یا دارندگان گوسفند سفید شناخته میشود. این واژه به یک کنفدراسیون و اتحادیه از قبایل ترکمان اوغوز اشاره دارد که در سدههای ۱۴ تا ۱۶ میلادی بر بخشهایی از ایران، آذربایجان، قفقاز و آناتولی شرقی فرمانروایی میکردند.
تلفظ
این عبارت در گویشهای محلی و ترکی اوغوزی به صورت ترکیبی از دو واژه «آق/آغ» (سفید) و «قویون/قویئن» (گوسفند) تلفظ میشود.
در جدول
این کلمه دقیقاً از ۷ حرف (ا - غ - ق - و - ی - ئ - ن) تشکیل شده و در جدولهای شرح در متن به عنوان معادل تاریخی یا لغوی گوسفند سفید به کار میرود.
به انگلیسی
در منابع انگلیسیزبان و متون تاریخی بینالمللی، این اتحادیه قبایلی را با نام مستقیم Aq Qoyunlu یا به صورت ترجمه شده White Sheep Turkomans (ترکمانان گوسفند سفید) میشناسند.
به ترکی
ریشه این واژه کاملاً ترکی (اوغوزی) است. از ترکیب دو واژه «آق» (به معنی سفید) و «قویون» (به معنی گوسفند) ساخته شده که با اضافه شدن پسوند «لو» مفهوم دارنده و صاحب گوسفند سفید را میرساند.
به فارسی
این عبارت یک واژه اصیل فارسی نیست و ریشه در تاریخ و زبان ترکی دارد؛ اما برگردان تحتاللفظی آن به زبان فارسی برابر با «گوسفند سفید» است. در منابع تاریخی فارسی نیز بیشتر با نام سلسله «آققویونلوها» یا «ترکمانان بایندری» از آنها یاد شده است.
در قرآن
عبارت «اغ قویئن» یا مفاهیم مرتبط با آن یک اصطلاح کاملاً قومی، زبانی و تاریخی مربوط به سدههای پس از اسلام است. این واژه ریشه عربی یا سامی نداشته و هیچگونه اشاره یا کاربردی در آیات قرآن کریم ندارد.
نماد چیست
این عبارت نشاندهنده توتم و نماد اصلی اتحادیه قبایل بایندر است. گوسفند یا قوچ سفید برای این ایل نماد برکت، قدرت و هویت ایلی به شمار میرفت؛ به طوری که طرح قوچ سفید را بر سنگ مزار مردگان خود حک میکردند و پرچمها یا نشانهای قبیلهای آنان نیز به این نماد مزین بود.
جمعبندی و توضیح کامل اغ قویئن
عبارت «اغ قویئن» در واقع شکل مکتوب و تا حدی عامیانه یا گویشی از واژه ترکی «آققویون» است که در اصطلاح تاریخی با نام سلسله و اتحادیه ایلی «آققویونلو» (صاحبان گوسفند سفید) شناخته میشود. این واژه ریشه در زبان ترکی اوغوزی دارد و ترکیبی از «آق» به معنای سفید و «قویون/قویئن» به معنای گوسفند است.
این اتحادیه قدرتمند از ترکمانان به رهبری ایل بایندر، در فواصل سدههای ۱۴ تا ۱۶ میلادی بر مناطق وسیعی از خاورمیانه از جمله ایران، آذربایجان و آناتولی شرقی حکومت میکردند و رقیب سرسخت سلسله قراقویونلوها (صاحبان گوسفند سیاه) بودند. نماد بارز این قبیله قوچ سفید بود که آن را به عنوان نشان هویت و برکت بر سنگ مزارها و پرچمهای خود حک میکردند.
از نظر ساختار کلمات متقاطع، این عبارت دقیقاً ۷ حرف دارد و به دلیل ماهیت تاریخی-سیاسی پس از اسلام، هیچگونه ریشه یا کاربردی در متن قرآن کریم ندارد. معادل مستقیم و لغوی آن در زبان فارسی «گوسفند سفید» و در زبان انگلیسی «White Sheep» است.