معنی
دکان در اصل به معنی محل یا مغازهای است که کاسب و بازرگان، کالاهای خود را برای دادوستد در آن عرضه میکنند. در معنای قدیمیتر و پایهای، به سکو یا زمینِ کوبیده و هموارشده برای نشستن یا چیدن کالا نیز دکان میگفتند.
یعنی چه
عبارت دکان به زبان ساده یعنی همان مغازه یا فروشگاه امروزی که مِعماران سنتی آن را در بازارها بهصورت حجره میساختند تا کسبه در آن به خدماترسانی و فروش اجناس به مردم بپردازند.
مترادف
متضاد
این کلمه متضاد واژگانی و مستقیم ندارد؛ اما در بافت مفهومی و کارکردی، «خانه» به عنوان محل سکونت در مقابل آن قرار میگیرد. همچنین اصطلاح «تخته شدن درِ دکان» به عنوان نشانه کسادی، در تقابل با رونق بازار است.
هم خانواده
ریشه
در ریشهشناسی این واژه اختلافنظر وجود دارد؛ برخی معتقدند اصل آن فارسی است (از واژه قدیمی دوکان به معنی دارای دو کارگاه یا دو پایه) که به عربی رفته و مجدداً به فارسی برگشته است. لغویان عرب نیز آن را مشتق از ریشه عربی «د ک ک» یا «د ک ن» به معنی زمین صاف و کوبیدهشده میدانند. مسیر انتقال تاریخی آن از زبانهای آرامی به عربی و سپس به فارسی و اردو بوده است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، اگر راهنمای سوال «مغازه» یا «حجره» باشد و پاسخ چهار حرفی خواسته شود، واژه «دکان» جواب دقیق است.
به انگلیسی
جمعبندی و توضیح کامل دکان
واژه «دکان» یکی از اصطلاحات کهن و کلیدی در فرهنگ اقتصادی و اجتماعی جوامع فارسیزبان است که به محل کسب، مغازه و تجارتهای خردهفروشی اشاره دارد. این کلمه با ریشهای مشترک میان زبانهای فارسی، عربی و آرامی، طی قرنها اصالت خود را حفظ کرده و جمع مکسر آن در متون قدیمی به صورت «دکاکین» آورده شده است. دکان در فرهنگ سنتی فراتر از یک فضای تجاری ساده، به عنوان کانون تعاملات روزمره و پیوندهای اجتماعی محلات شناخته میشده است.
در ادبیات کلاسیک و عرفان ایرانی، دکان جایگاه نمادین ویژهای دارد و معمولاً به عنوان نمادی از تعلقات دنیوی، مادیگرایی، خودنمایی و قیلوقالهای ظاهری در برابر مفاهیمی چون خرابات یا فقر معنوی به کار میرود؛ همانطور که مولانا میفرماید: «هر دکانی راست بازار دگر / مثنوی دکانِ فقر است ای پسر».
اگرچه خود کلمه «دکان» به طور صریح در قرآن کریم نیامده است، اما ریشه آن یعنی «دکّ» (به معنی کوبیدن سخت و صاف کردن زمین) در آیاتی مانند سوره فجر استفاده شده که مفسران ارتباط معنایی ساخت دکان (سکوهای صاف برای نشستن و چیدن کالا) را با این ریشه مرتبط میدانند. امروزه این واژه کماکان در کنار واژههای مدرنتر مثل مغازه و فروشگاه، کاربرد زندهای در زبان فارسی دارد.