یعنی چه
ابن عرس اصطلاحی عربی است که در متون کهن فارسی برای اشاره به جانوری پستاندار، گوشتخوار، کوچک و بسیار تیز و چابک از خانوادهٔ راسویان (Mustelidae) به کار میرود. این جانور بدنی کشیده، دست و پایی کوتاه و رفتاری شکارچی دارد و معمولاً به شکار موش، جوندگان و پرندگان کوچک میپردازد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب مضاف و مضافالیه به صورت «اِبنُ عِرس» است که در آن واژهٔ عِرس با کسرهٔ عین و سکون راء خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان معادل عربی «راسو» یا «دله» پرسیده میشود و پاسخ آن «ابن عرس» با ۶ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به گونهٔ دقیق این جانور، رایجترین معادل واژهٔ راسو یا ابن عرس «Weasel» است. واژههای دیگری مانند Ferret یا Stoat نیز برای گونههای نزدیک به آن به کار میروند.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است و در این زبان نیز برای راسو به کار میرود. جمع آن در زبان عربی به صورت «بنات عرس» یا «بنو عرس» میآید.
به فارسی
معادلهای دقیق و رایج این کلمه در زبان فارسی شامل «راسو»، «دله»، «موشخرما»، «سُرغوب»، «پُرسُق» و «عِرسه» است.
در قرآن
عبارت «ابن عرس» یا معادلهای آن در هیچیک از آیات قرآن کریم ذکر نشدهاند و این واژه در متون قرآنی نامشخص و منفی است.
نماد چیست
در ادبیات، کتب کهن مانند کلیله و دمنه و فرهنگ عامه، ابن عرس (راسو) نماد تیزهوشی، چابکی، مکر، دزدی و گاه رفتارهای عجولانه یا منفعتطلبانه است.
جمعبندی و توضیح کامل ابن عرس
عبارت «ابن عرس» یک ترکیب مضاف و مضافالیه عربی به معنی فرزند یا جاندارِ راسو است که به عنوان وامواژه وارد زبان و ادبیات کهن فارسی شده است. این واژه از نظر علمی به پستانداران کوچک، کشیده و گوشتخواری از خانوادهٔ راسویان (Mustelidae) اشاره دارد که به چابکی، سرعت بالا در شکار جوندگان و موشها، و رفتارهای شکارچیگری شناخته میشوند.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، به ویژه در حکایتهای اخلاقی نظیر داستانهای «کلیله و دمنه»، ابن عرس حضوری پررنگ دارد و معمولاً به عنوان نمادی از موجودات تیزهوش، دزد، حیلهگر و در عین حال عجول تصویر میشود که رفتارهایش درسهای اخلاقی متعددی را به مخاطب منتقل میکند.
این واژه در جدولهای کلمات متقاطع کاربرد زیادی دارد و پاسخ دقیق آن یک کلمهٔ ۶ حرفی است که معادلهای فارسی روان آن شامل راسو و دله بوده و معادل اصلی آن در زبان انگلیسی واژهٔ Weasel است.