یعنی چه
این عبارت یک اسم خاص تاریخی است؛ «عمرو» نام کوچک، «بن عاص» به معنای فرزند عاص (عاص بن وائل) و «سهمی» نسبت قبیلهای او به تیره بنیسهم از قبیله بزرگ قریش در مکه است.
تلفظ
تلفظ صحیح این نام «عَمْر» (Amr) است. حرف «واو» در آخر کلمه عمرو در نگارش عربی صرفاً برای متمایز ساختن آن از نام «عُمَر» (Omar) آورده میشود و در خوانش قرائت نمیگردد.
در جدول
در سؤالات جدولهای متقاطع تاریخی، این عبارت به عنوان پاسخ برای مراجع ۱۳ حرفی یا با عنوانهای مخفف دیگر کاربرد دارد.
به عربی
نگارش اصلی این نام تاریخی در زبان و متون عربی به صورت عمرو بن العاص السهمی است.
به فارسی
از آنجا که این عبارت یک اسم خاص قلمداد میشود، برگردان لغوی فارسی ندارد و در زبان فارسی با همان ساختار عربی یا به صورت «عمرو عاص» شناخته میشود.
در قرآن
عین کلمه در متن قرآن ذکر نشده؛ اما طبق تفاسیر، آیاتی مانند سوره کوثر (إِنَّ شَانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَرُ) در ذم پدر او یعنی عاص بن وائل نازل شده است.
نماد چیست
در فرهنگ و تاریخ سیاسی جهان اسلام (بهویژه تاریخ شیعه)، نام او به دلیل ماجرای حکمیت در جنگ صفین، قرآن بر سر نیزه کردن و فریب ابوموسی اشعری، به سمبل و نماد مکار بودن و مکر سیاسی تبدیل شده است.
جمعبندی و توضیح کامل عمرو بن عاص سهمی
عمرو بن عاص سهمی یک واژه لغوی با معنای مصطلح نیست، بلکه یک اسم خاص متعلق به یکی از سرشناسترین و جنجالیترین شخصیتهای سیاسی و نظامی صدر اسلام است. او از تیره بنیسهم قریش بود که در تاریخ به عنوان فاتح مصر و حاکم این دیار شناخته میشود.
شهرت عمده او در تاریخ اسلامی و ادبیات مذهبی، به نقش کلیدی وی در جریان جنگ صفین و مصلحتاندازیهای سیاسیاش بازمیگردد. او با طراحی ماجرای حکمیت و فریب دادن ابوموسی اشعری، مسیر حوادث خلافت را به نفع معاویه تغییر داد. از همین رو، نام او در فرهنگ عامه و متون تاریخی متأخر، فراتر از یک نام شخصی، به عنوان یک اصطلاح تلمیحی و نمادی برای مکر، دها (هوش سرشار اما آمیخته به فریب) و سیاستورزی منفعتطلبانه به کار میرود.