یعنی چه
نفس اغواکننده به حالت یا جنبهای از وجود و خواهشهای درونی انسان اشاره دارد که او را به سمت محرمات، فریب، وسوسه و رفتارهای نادرست سوق میدهد. این ترکیب در متون اخلاقی و اسلامی قرابت معنایی زیادی با نفس اماره دارد.
تلفظ
واژهٔ «نَفْس» با فتح نون و سکون فاء و سین، و «اِغْوا کُنَنْدِه» با کسر الف و سکون غین تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت در حل جدول، خودِ ترکیب «نفس اغوا کننده» با ۱۲ حرف است. همچنین به عنوان پاسخ جایگزین و معادل، از «نفس اماره» نیز استفاده میشود.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم در زبان انگلیسی، با توجه به سیاق متن از اصطلاحات مربوط به خواهشهای نفسانی یا منِ وسوسهگر استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، دقیقترین معادل مفهومی و قرآنی آن «النفس الأمارة بالسوء» است، هرچند ترکیب توصیفی «النفس المغویة» نیز کاربرد لغوی دارد.
در قرآن
خودِ عبارت «نفس اغواکننده» به صورت مستقیم در قرآن ذکر نشده است؛ اما کارکرد و مفهوم آن در آیه ۵۳ سوره یوسف به عنوان «نَفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ» (نفسی که پیوسته به بدی فرمان میدهد) و در آیه ۱۶ سوره ق به صورت «تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ» (نفسش او را وسوسه میکند) تبیین شده است.
نماد چیست
در ادبیات مکتوب و عرفانی بهویژه در آثاری چون مثنوی معنوی مولانا، نفس اغواکننده به موجودات فریبکار یا خطرناکی همچون مار، اژدها، روباه مکار یا پیرزن جادوگری نمادپردازی میشود که ظاهری آراسته و باطنی زهرآلود و هلاککننده دارند.
جمعبندی و توضیح کامل نفس اغوا کننده
عبارت «نفس اغواکننده» یک ترکیب وصفی متشکل از واژه عربی «نفس» (به معنی ذات و خواهشهای درونی) و صفت فاعلی فارسی «اغواکننده» (از ریشه عربی غوی به معنی گمراهکننده) است. این اصطلاح به طور مستقل در لغتنامههای مرجع قدیمی ثبت نشده، اما کاربرد فراوانی در متون اخلاقی، دینی و عرفانی دارد.
این مفهوم اشاره به جنبهای از وجود انسان دارد که با تکیه بر شهوات و لذتهای زودگذر مادی، فرد را به سوی اشتباه، گناه و دوری از حقیقت سوق میدهد. در فرهنگ اسلامی این پدیده را منطبق بر «نفس اماره» میدانند که همواره در تقابل با عقل سلیم و نفس مطمئنه قرار دارد.
در ادبیات فارسی، شاعران و عارفان بزرگ برای تصویرسازی این نیروی درونی از تمثیلهایی چون اژدهای خفته یا پیرزن مکار استفاده کردهاند تا به سالک هشدار دهند که فریب ظواهر زیبای تمایلات نفسانی را نخورد، چرا که باطن آنها جز تاریکی و هلاکت نیست.