یعنی چه
«سرازیر شد» یک فعل مرکب در زبان فارسی است که به معنای رو به پایین رفتن، حرکت در سراشیبی، جاری شدن مایعات (مانند آب و اشک) از بالا به پایین، یا فرود آمدن و فرو ریختن تدریجی است. همچنین در مفهوم مجازی به هجوم ناگهانی و دستهجمعی جمعیت به یک مکان نیز اشاره دارد.
تلفظ
این عبارت از دو واژهٔ «سرازیر» (با نواخت فتح روی سین) و «شد» (با نواخت ضمه روی شین) تشکیل شده است.
در جدول
در معماها و جداول متقاطع، عبارت «سرازیر شد» به عنوان یک پاسخ ۸ حرفی شناخته میشود. بسته به تعداد حروف طراح جدول، کلماتی مانند جاری شد، روان شد یا فرود آمد نیز میتوانند به عنوان گزینههای جایگزین مد نظر قرار گیرند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای انتقال مفهوم سرازیر شدن از واژگانی استفاده میشود که به حرکت رو به پایین مایعات یا اشیاء با سرعت بالا اشاره دارند.
به عربی
در زبان عربی، فعل «انحدر» به معنای پایین آمدن و سرازیر شدن از سراشیبی است و «تدفق» برای جاری شدن با شدت و حجم زیاد به کار میرود.
به ترکی
در ترکی استانبولی، ترکیب «Aşağı aktı» به معنای به پایین جاری شد و «Aşağı indi» به معنای پایین آمد، معادلهای دقیق این عبارت هستند.
در قرآن
عین عبارت فارسی «سرازیر شد» در متن عربی قرآن وجود ندارد؛ اما مفاهیم همراستا با آن مانند نزول باران، سیلاب و جاری شدن آب در درهها بارها آمده است. به عنوان نمونه در آیه ۱۷ سوره رعد آمده است: «فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا» که به معنی جاری شدن و سرازیر شدن سیلاب در رودخانهها و درهها به اندازه گنجایش آنهاست.
جمعبندی و توضیح کامل سرازیر شد
عبارت «سرازیر شد» یک فعل مرکب اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب قیدی «سرازیر» (سر + میانوندِ «ا» + زیر) و فعل کمکی «شد» ساخته شده است. این واژه در اصل برای توصیف حرکت طبیعی اشیاء، انسانها یا مایعات از یک نقطه مرتفع به سمت پایین تحت تأثیر نیروی جاذبه به کار میرود. لغتنامههای معتبری چون دهخدا، معین و عمید معنای آن را با کلماتی چون روان شدن، فرود آمدن و فرو ریختن همسنگ دانستهاند.
علاوه بر کاربرد فیزیکی و مادی، این فعل در ادبیات فارسی و زبان روزمره دارای کاربردهای استعاری و مجازی فراوانی است؛ مانند سرازیر شدن اشک هنگام ناامیدی یا شوق، سرازیر شدن جمعیت انبوه به خیابانها، یا کنایه از فروتنی و افتادگی. این تنوع معنایی باعث شده که در زبانهای دیگر نظیر انگلیسی، عربی و ترکی بسته به سیاق متن، معادلهای پویایی برای آن انتخاب شود.