یعنی چه
واژه «المسخر» به معنی چیزی یا کسی است که تسخیر شده، مطیع گشته و با اراده یا نیرویی بالاتر مجبور به حرکت یا انجام کار در مسیری خاص گردیده است؛ به طوری که از خود اختیار یا توان رهایی در برابر آن قدرت مغلوبکننده را ندارد.
تلفظ
این کلمه با الف و لام تعریف عربی آغاز شده و با ضمه مَیم و فتح و تشدید حرف «خ» به صورت «المُسَخَّر» تلفظ میشود که از نظر صرفی اسم مفعول از باب تفعیل است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع کلمات و سرگرمی، واژه «المسخر» به عنوان یک پاسخ ۶ حرفی دقیق برای مفاهیمی همچون رام، مطیع، تحتفرمان، مغلوب یا مقهور کاربرد دارد.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه همگی بر مفاهیمی چون تحت کنترل بودن، سلب اختیار، تسخیر شدن و اطاعت اجباری در برابر یک نیروی حاکم دلالت میکنند.
به عربی
از آنجا که خود واژه اساساً عربی است، مترادفهای نزدیک آن در معاجم لغوی عرب به معنای خوار و رام شدنِ پدیدهها در برابر اراده و مشیت فاعل اصلی اشاره دارند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای انتقال مفهوم المسخر، از عبارات و افعالی استفاده میشود که نشاندهنده تسلیم شدن، گردن نهادن و وادار به اطاعت شدن هستند.
به فارسی
در برگردان دقیق به زبان فارسی، این کلمه به صورت صفاتی نظیر «رامشده»، «فرمانبردار»، «مقهور» و «تحت فرمان قرار گرفته» معنا میشود که بیانگر موجودی بدون اختیارِ مستقل است.
در قرآن
این واژه به صورت مستقیم در آیه ۱۶۴ سوره بقره آمده است: «وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ» که به ابرهای رام و گوشبهفرمان اشاره دارد. همچنین ریشه «سخر» در آیات متعدد دیگری به معنای رام کردن نظام طبیعت (خورشید، ماه، شب و روز) توسط خداوند برای انسان به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل المسخر
کلمه «المسخر» واژهای با ریشه اصیل عربی از ماده (س خ ر) است که به زبان فارسی نیز وارد شده و در متون دینی، ادبی و عرفانی کاربرد دارد. این کلمه از نظر لغوی به معنای هر موجود، پدیده یا شیئی است که تحت اراده، قدرت و فرمان یک نیروی برتر قرار گرفته و بدون داشتن اختیار مستقل یا توان سرکشی، وظیفهای مشخص را در یک مسیر معین انجام میدهد. در واقع، مفهوم تسخیر در اینجا با نوعی هدایت اجباری و هدفمند توسط عاملی بیرونی همراه است.
در فرهنگ قرآنی و جهانبینی اسلامی، این واژه اهمیت بالایی دارد و به عنوان نمادی از نظم استوار آفرینش و فرمانبرداری مطلق اجزای طبیعت از قوانین الهی به کار میرود. برای نمونه، قرآن کریم از ابرهایی که میان آسمان و زمین در حرکتند با صفت «المسخر» یاد میکند تا نشان دهد که پدیدههای طبیعی، مطیع اراده خداوند هستند. در ادبیات عرفانی نیز این کلمه بیانگر رابطه فاعل حقیقی (خداوند) و مفعول (عالم مخلوقات) است که در آن موجودات فاقد اختیار مستقل در برابر مشیت الهی تلقی میشوند.