عجم دهخدا یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل عجم دهخدا

واژه «عجم» از ریشه ثلاثی مجرد عربی (ع-ج-م) مشتق شده است که در اصل به معنای ابهام، گنگی و عدم وضوح در بیان بود. اعراب در دوران باستان این کلمه را برای هر کسی که زبان عربی را نمی‌دانست یا با لکنت سخن می‌گفت به کار می‌بردند. اما با گذشت زمان و در سیر تحولات تاریخی، این صفت بیش از همه به ایرانیان و سرزمین ایران (بلاد عجم) اطلاق شد و معنای قومیتی و جغرافیایی به خود گرفت.

در لغت‌نامه دهخدا، علاوه بر ریشه لغوی عربی آن که به معانی عجیبی مثل هسته خرما و انگور یا نقطه‌گذاری حروف اشاره دارد، معنای غالب و پرکاربرد آن «غیر عرب» و به ویژه «مردم ایران» ذکر شده است. امروزه این کلمه بیشتر یک اصطلاح تاریخی و ادبی به شمار می‌رود که بار معنایی اولیه خود (گنگی زبان) را در فارسی از دست داده و یادآور هویت و شکوه ایران باستان است.