یعنی چه
«ابن فارض» (یا ابن الفارض) در لغت به معنای «پسرِ قانوندانِ ارث» یا «فرزندِ تقسیمکنندهٔ سهم ارث» است. در اصطلاح تاریخی، این عبارت اسم خاص (عَلَم) برای ابوحفص شرفالدین عمر بن علی، نامدارترین شاعر صوفی مسلک در ادبیات عرب است. دلیل این نامگذاری آن بود که پدر وی در محاکم قضایی مصر، عهدهدار محاسبات و تقسیم ارث (علم فرایض) بود.
تنزّه/تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب در زبان فارسی به صورت «اِبنِ فارِض» [ebne fārez] و در زبان عربی همراه با الف و لام به صورت «اِبنُ الفَارِض» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به پرسشهایی نظیر «شاعر صوفی عرب»، «سلطان العاشقین» یا «شاعر قصیده تائیه»، کلمه «ابن فارض» است که دقیقاً از ۷ حرف تشکیل میشود.
به انگلیسی
در منابع و دانشنامههای انگلیسیزبان، نام این عارف و شاعر بزرگ به صورتهای Ibn al-Farid یا Ibn Farid مکتوب و شناخته میشود.
به عربی
در زبان عربی که زبان اصلی و بومی این شاعر است، وی را با نام «إبن الفارض» یا «عمر بن الفارض» یاد میکنند.
به فارسی
در زبان فارسی این نام به شکل «ابن فارض» یا «عمر بن فارض» رواج دارد و گاه با همان ساختار عربی یعنی «ابن فارض» به عنوان نماد عشق محض عرفانی در متون صوفیه به کار میرود.
در قرآن
ترکیب اسمی «ابن فارض» در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما ریشه آن (ف-ر-ض) مکرراً به صورت فرض و فریضه به کار رفته است. همچنین خود کلمه «فَارِض» یکبار در آیه ۶۸ سوره بقره («لَا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ») آمده که در آنجا به معنای گاو پیر و سالخورده است و ارتباط معنایی با لقب این شاعر (قانوندان ارث) ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل ابن فارض
ابن فارض (ابن الفارض) لقب ابوحفص شرفالدین عمر بن علی، برجستهترین و بزرگترین شاعر عارف مسلک در تاریخ ادبیات عرب است که در قرون ۱۲ و ۱۳ میلادی (۵۷۶–۶۳۲ قمری) در مصر میزیست. وی به سبب اشعار بینظیرش در وصف عشق الهی و تجلی وحدت شهود، به «سلطان العاشقین» شهرت یافت. شاهکار جاودان او، قصیدهٔ بلند «تائیه کبری» (نظم السلوک) نام دارد که سیر و سلوک عرفانی را به زیباترین شکل به تصویر کشیده است.
از نظر لغوی، این عبارت یک اسم خاص است و به معنای «فرزندِ تقسیمکننده ارث» است، زیرا پدر او از دانشمندان علم فرایض و فقیهان برجسته در محاسبه سهم ارث در قاهره بود. ریشه این کلمه به واژه عربی «فرض» بازمیگردد که در قرآن کریم نیز به صورتهای مختلف با مفاهیمی چون واجب و مقدرشده تجلی یافته است.
در فرهنگ و سنت عرفان اسلامی، ابن فارض جایگاهی همتراز با بزرگانی چون ابن عربی در بخش شهود و شعر دارد و نماد غلیان عشق محض عرفانی و فصاحت در بیان معارف صوفیانه به شمار میرود. نام او در جدول کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخی ۷ حرفی برای نشانهٔ این شاعر مصری کاربرد دارد.